Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Heteronormativite

Heteronormativity

Tanım

Heteroseksüelliğin normatif, doğal ve yegane geçerli insan davranışı biçimi olduğu varsayımına dayanan; ikili cinsiyet rollerini ve biyolojik cinsiyet ile toplumsal cinsiyetin mutlak uyumunu dayatan ideolojik ve kültürel çerçeve.

Örnek Vaka / Uygulama

Yeni bir ortamına giren bir bireyin, yöneticisi tarafından doğrudan karşı cins bir eşi veya sevgilisi olduğu varsayılarak sorulara maruz kalması ve bu varsayımın (örneğin 'Eşiniz ne yapıyor?' sorusunun otomatik olarak karşı cins partneri ima etmesi) kurum kültürü içinde sorgulanmaksızın içselleştirilmiş bir norm olarak sürdürülmesi.

Derin Analiz

Toplumsal cinsiyet çalışmaları, sosyoloji ve klinik psikolojinin kesişim kümesinde yer alan heteronormativite; bireylerin kimlik gelişimini, kişilerarası ilişkilerini ve kurumsal dinamiklerini derinden etkileyen hegemonik bir sistemdir. Heteroseksüelliği insan doğasının evrensel ve değişmez temeli olarak konumlandırırken, bu normun dışındaki her türlü cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğini sapma, anormallik ya da 'öteki' olarak etiketler. Klinik pratikte, azınlık stresi (minority stress) modelinin temel tetikleyicilerinden biri olarak incelenir. LGBTQ+ bireylerin maruz kaldığı içselleştirilmiş homofobi, anksiyete, depresyon ve sosyal dışlanma süreçlerinin arka planındaki yapısal baskıyı açıklar.

Etimoloji

İngilizce 'heterosexual' (farklı cinsten cinsel yönelim) ve 'normativity' (normatiflik/kuralcılık) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kavram ilk kez 1991 yılında Amerikalı toplumsal kuramcı Michael Warner tarafından literatüre kazandırılmıştır.

Karıştırmayın

Heteroseksizm (heteroseksüelliğin diğer yönelimlerden üstün olduğu inancına dayanan ayrımcı tutum ve davranışlar bütünü; heteronormativite ise bunun çok daha geniş, kurumsal ve kültürel görünmez arka planıdır).