Heterosiklik Antidepresan
Heterocyclic Antidepressant
Tanım
Serotonin ve norepinefrin geri alımını inhibe ederek sinaptik aralıktaki nörotransmitter miktarını artıran, kimyasal yapılarında üç veya daha fazla atom halkası barındıran birinci kuşak antidepresan sınıfı.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte, diğer modern antidepresan tedavilere yanıt vermeyen dirençli majör depresif bozukluk vakasında, amitriptilin veya maprotilin gibi bir heterosiklik ajanın düşük dozda başlanması, plazma düzeylerinin terapötik pencere içinde kalmasını sağlamak amacıyla farmakokinetik izlem yapılması ve olası antikolinerjik yan etkilerin yakından takip edilmesi.
Derin Analiz
Heterosiklik antidepresanlar, presinaptik nöronlar tarafından serotonin ve norepinefrinin geri alımını (reuptake) bloke ederek sinaptik aralıktaki bu monoaminerjik nörotransmitterlerin konsantrasyonunu artıran farmakolojik ajanlardır. Bu grup, moleküler yapısal özelliklerine göre trisiklikler ve tetrasiklikler olarak alt sınıflara ayrılır. 1950'ler ile 1970'ler arasında majör depresyon tedavisinin omurgasını oluşturmuştur. Ancak muskarinik asetilkolin, alfa-1 adrenerjik ve histaminerjik reseptörler üzerindeki seçici olmayan antagonist etkileri nedeniyle; ağız kuruluğu, üriner retansiyon, konfüzyon, ortostatik hipotansiyon ve kardiyotoksisite gibi geniş bir yan etki spektrumu sergilerler. Günümüzde daha güvenli profili ve elverişli yan etki oranları nedeniyle Seçici Serotonin Geri Alım İnhibitörleri (SSRI) birinci basamak tedavi olarak tercih edilmekte, heterosiklikler ise genellikle dirençli vakalarda devreye girmektedir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'heteros' (diğer, farklı) + 'kyklos' (halka, çember) sözcüklerinin bileşiminden türetilen 'heterosiklik' (farklı atomlardan oluşan halkalı moleküler yapı) ve Latince 'deprimere' kökünden gelen 'antidepresan' kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Seçici Serotonin Geri Alım İnhibitörleri (SSRI) ile karıştırılır; SSRI'lar yalnızca serotonerjik sisteme spesifik etki gösterip daha az yan etkiye sahipken, heterosiklikler çoklu reseptör profiline sahiptir ve toksisite riskleri belirgin şekilde yüksektir.