Horoskop
Horoscope
Tanım
Bireyin doğum anındaki göksel cisimlerin konumlarını baz alarak kişilik özelliklerini çıkarsayan ve geleceğe yönelik öngörülerde bulunan astrolojik şema.
Örnek Vaka / Uygulama
Kritik bir iş mülakatı veya sınav öncesi yüksek kaygı yaşayan bir bireyin, günlük gazete veya mobil uygulamalardaki burç yorumlarını okuyarak gelecekteki belirsizliği zihinsel olarak manipüle etmeye ve kontrol hissi kazanmaya çalışması.
Derin Analiz
Psikolojik açıdan horoskop ve buna bağlı inanç sistemleri, bilişsel psikolojide 'Barnum Etkisi' (Forer Etkisi) ve doğrulama yanlılığı (confirmation bias) bağlamında incelenir. Bireylerin, kendilerine sunulan son derece genel, muğlak ve her yere çekilebilir kişilik tanımlamalarını 'yalnızca kendilerine özel' olarak algılama eğilimi, bu tür sahte bilimsel pratiklerin bilişsel temelini oluşturur. Klinik ve bilişsel bilimlerde, belirsizlik intoleransıyla başa çıkma mekanizması veya dışsal kontrol odaklı (external locus of control) kişilik profillerinin bir yansıması olarak ele alınır.
Etimoloji
Antik Yunanca 'hōra' (zaman, saat) ve 'skopos' (gözlemci, bakan) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Kelime kökensel olarak 'gökyüzündeki anı veya saati gözlemlemek' anlamına gelir.
Karıştırmayın
Doğum haritası (natal chart) daha kapsamlı matematiksel göksel hesaplamaları içerirken, horoskop genellikle popüler kültürdeki dönemsel tahminleri de kapsayan üst kavramdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Barnum Etkisi
Barnum Effect
Bireylerin, aslında geniş kitlelere uyacak kadar belirsiz ve genel kişilik tanımlamalarını, sanki yalnızca kendilerine özelmiş gibi yüksek bir doğruluk payıyla kabul etme eğilimidir.
İncele
Doğrulama Yanlılığı
Confirmation Bias
Bireyin önceden var olan inançlarını, hipotezlerini veya beklentilerini destekleyen bilgileri seçici olarak arama, hatırlama ve bu yönüyle doğrulayan kanıtlara aşırı değer atfederken çelişkili verileri görmezden gelme eğilimidir.
İncele