İdioti
İdiocy
Tanım
Geçmişte zeka geriliğinin en ağır formunu tanımlamak için kullanılan, günümüzde ise hem klinik olarak eskimiş hem de pejoratif kabul edilen tarihsel bir terimdir.
Örnek Vaka / Uygulama
1910 tarihli kurumsal bir akıl hastanesi raporunda, öz bakım becerilerini kazanamayan ve konuşma yetisi gelişmeyen yetişkin bir hastanın tıbbi kaydına 'idiocy' teşhisi konulduğu görülmektedir. Günümüz klinik pratiklerinde ise aynı vaka, 'Ağır düzeyde entelektüel gelişim bozukluğu, eşlik eden iletişim kısıtlılığı' olarak kodlanmaktadır.
Derin Analiz
19. yüzyıl ve 20. yüzyılın başlarında psikiyatri ve psikometri terminolojisinde, bireyin zeka yaşının 3 yaşın altında ve IQ skorunun 20'nin altında olduğunu belirten klinik bir kategoriydi. Eugenics (öjenis) hareketleri ve erken dönem sınıflandırma sistemleri (idiocy, imbecility, moronity) döneminde yaygınlaşmıştır. Modern klinik psikoloji ve psikiyatri nosolojisinde (DSM-5 ve ICD-11) bu tür yaftalayıcı ve hiyerarşik etiketler tamamen kaldırılmış, yerine zihinsel işlevsellik düzeylerini, adaptif becerileri ve gelişimsel seyri esas alan 'Entelektüel Gelişim Bozukluğu' (Intellectual Developmental Disorder) tanımı getirilmiştir. Terim günümüzde bilimsel geçerliliğini yitirmiş olup yalnızca tarihsel psikiyatri metinlerinde ve stigmatizasyon literatüründe geçmektedir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'idiōtēs' (özel kişi, mesleği olmayan, kamu işlerine karışmayan kimse) sözcüğünden türetilmiş, Latince üzerinden Batı dillerine geçmiştir; tarihsel süreçte zihinsel yetersizliğin en ağır derecesini tanımlamak için kullanılmıştır.
Karıştırmayın
İmbesilite (imbecility) ve moronluk (moronity) kavramları ile karıştırılır; imbesilite orta düzey zeka geriliğini (IQ 20-49), moronluk ise hafif düzey zeka geriliğini (IQ 50-69) ifade etmek için kullanılan diğer eski ve hakaret içeren terimlerdir.