İdiyosinkratik Reaksiyon
İdiosyncratic Reaction
Tanım
Bir ilaca veya kimyasal ajana karşı, öngörülen farmakolojik etkilerin tamamen dışında, bireyin genetik yapısına bağlı olarak gelişen beklenmedik ve olağan dışı aşırı duyarlılık veya direnç durumudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör depresif bozukluk tanısıyla yeni başlanan standart dozda bir SSRI (seçici serotonin geri alım inhibitörü) tedavisi alan bir hastada, ilacın beklenen anksiyolitik veya antidepresan etkisi yerine, ilk dozdan hemen sonra akatizi, ani ajitasyon ve şiddetli nörolojik huzursuzluk tablosunun gelişmesi idiyosinkratik bir reaksiyondur.
Derin Analiz
Farmakoloji ve klinik psikofarmakolojide idiyosinkratik reaksiyonlar, standart dozaj hesaplamalarıyla veya klasik immünolojik alerjik mekanizmalarla açıklanamayan, genellikle genetik polimorfizmlerden (örneğin karaciğer sitokrom P450 enzim varyasyonları veya metabolik yolaklardaki nadir defektler) kaynaklanan sıra dışı tepkilerdir. Bu reaksiyonlar doz bağımlı değildir; yani çok düşük miktarlarda bile şiddetli toksisite veya tam tersi total bir direnç gözlenebilir. Klinik pratikte, psikotrop ilaçların başlatılmasında hastaların beklenmedik paradoksal veya toksik yanıtlar vermesi, tedavi uyumunu ve hekimin farmakolojik yönetim stratejilerini doğrudan etkiler.
Etimoloji
Yunanca 'idio-' [özel, kişisel, kendine özgü] + 'synkrasis' [karışım, mizaç] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Kelime anlamı 'kişiye özgü karmaşık yapı veya mizaç tepkisi' demektir.
Karıştırmayın
İlaç alerjisi (bağışıklık sisteminin antikor veya hücre aracılı aşırı duyarlılık yanıtı) ile sıklıkla karıştırılır; ancak idiyosinkratik reaksiyonlar immünolojik bir süreçten ziyade genellikle genetik olarak belirlenmiş metabolik anormallikler veya enzim yetersizlikleri sonucudur.