İlgi Modeli
Pertinence Model
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Çok kalabalık ve gürültülü bir kafede ders çalışırken arkadaki masalardan gelen genel uğultuyu tamamen filtreleyip arka plana iterken, karşı masada düşük bir ses tonuyla söylediğiniz akademik konunun adının anında dikkatinizi çelmesi ilgi modelinin tipik bir dışavurumudur.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve seçici dikkat literatüründe bu model, insan zihninin devasa duyusal girdi seliyle nasıl başa çıktığını açıklar. Klasik filtreleme kuramlarının aksine, sadece fiziksel şiddeti yüksek uyarıcıların değil, bireyin o anki hedefleri, açlıkları veya bilişsel öncelikleri doğrultusunda 'ilintili' (pertinent) bulunan zayıf sinyallerin de (örneğin gürültülü bir odada kendi adınızın duyulması) eşik değerini aşıp bilinçli işleme evresine ulaşabileceğini öne sürer. Bu süreç, prefrontal korteks ve talamik filtreleme mekanizmaları arasındaki dinamik etkileşimle koordine edilir.
Etimoloji
Latince 'pertinentia' (ilgili olmak, ait olmak, 'per-' [tamamen] + 'tenere' [tutmak, sahip olmak] kökünden) kelimesinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Broadbent'in Filtre Kuramı (bu kuram erken seçilimi savunur ve uyarıcının içeriğinden bağımsız olarak fiziksel özelliklere odaklanır; ilgi modeli ise anlamsal alakalılığa öncelik tanır).
Keşfetmeye Devam Edin
Seçici Dikkat
Seçici Dikkat
Selective Attention
Çevredeki zengin ve rekabetçi uyarıcı dizgesi arasından hedefe yönelik olanların filtrelenerek öne çıkarılması, iradesiz veya çevresel uyarıcıların ise bastırılması yetisidir.
İncele