Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Jehova Kompleksi

Jehovah Complex

Tanım

Bireyin kendisini Tanrı ile özdeşleştirerek uluhiyet nitelikleri atfettiği ve grandiyöz sanrılarla karakterize bir megalomani biçimidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir vakada, kırk yaşındaki bir erkek hasta, hastane personelini ve diğer hastaları 'dünyanın günahlarından arındırmak için ilahi bir görevle gönderildiği' iddiasıyla yönlendirmeye çalışmış, kendi talimatlarına uymayanların ilahi bir azaba uğrayacağını iddia eden yazılı emirler yayımlamıştır. Hastanın bu inançları mantıksal argümanlarla çürütülemez nitelikte olup, gerçeği değerlendirme yetisini tamamen kaybettiğini göstermektedir.

Derin Analiz

Jehova Kompleksi, psikodinamik ve klinik psikiyatri bağlamında, ego sınırlarının patolojik düzeyde genişlemesi ve gerçeği değerlendirme yetisinin (reality testing) ciddi biçimde bozulmasıyla ortaya çıkan bir durumdur. Genellikle paranoid şizofreni, bipolar bozukluğun manik evresi veya narsisistik kişilik bozukluğunun en ağır uçlarında görülen grandiyöz sanrıların (delusions of grandeur) özel bir alt tipini temsil eder. Birey, her şeyi bilen (omniscience), her şeye gücü yeten (omnipotence) ve evrensel bir kurtarıcı veya mutlak otorite olduğu inancını taşır. Bu savunma mekanizması, erken dönem çocukluk travmaları veya aşırı değersizlik hisleriyle başa çıkabilmek adına egonun patolojik bir tazmin (compensation) çabası olarak devreye girer.

Etimoloji

İngilizce 'Jehovah' (Tanrı'nın İncil'deki özel ismi olan Yahve'nin Latinize edilmiş formu) ve Latince 'complexus' (sarmaşık, örüntü, birbirine bağlı zihinsel durumlar kümesi) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Mesih Kompleksi (Christ complex) ile sıklıkla karıştırılır; Mesih kompleksi daha dar bir şekilde İsa'nın çilekeş kurtarıcı rolüne odaklanırken, Jehova Kompleksi doğrudan mutlak yaratıcı ve uluhiyet sıfatlarını barındıran daha geniş bir megalomanik spektrumu kapsar.