Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Mesih Kompleksi

Messiah Complex

Tanım

Bireyin başkalarını veya dünyayı kurtarmakla görevli olduğuna dair karşı konulamaz bir dürtüye sahip olması ve sıklıkla ilahi bir misyon taşıdığı yönünde grandiyöz sanrısal inançlar barındırması durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir vakada, yerindeki sıradan projeleri veya arkadaş grubunun rutin sorunlarını 'dünyayı kurtaracak tek insan' olduğu inancıyla yönetmeye çalışan, uyarıları dikkate almayarak kendisini tükenmişliğin eşiğine sürükleyen ve ilahi güçler tarafından seçildiğini iddia eden bir danışanın sergilediği davranış kalıbı.

Derin Analiz

Psikodinamik teoride ve klinik pratikte genellikle narsisistik kişilik yapılanması, grandiyözite ve derin bir değersizlik hissinin yarattığı telafi mekanizması (kompansasyon) olarak incelenir. Birey, kendi içsel çözülmelerini ve yetersizlik algılarını, dış dünyayı 'kurtarma' fantezileriyle maskeler. Klinik düzeyde, paranoid veya bipolar bozuklukların manik evrelerinde görülen büyüklük sanrılarının (delusions of grandeur) bir tezahürü olabilir. Bilişsel düzeyde ise kurtarıcı rolü üstlenmek, bireye dışsal dünyada kontrol sahibi olma ve varoluşsal bir anlam kazanma illüzyonu sunar.

Etimoloji

İbranice 'Mashiach' (meshedilmiş, kutsal yağla yağlanmış) sözcüğünden türeyen ve Latince 'complexus' (sarılmış, kuşatılmış) kavramıyla birleşerek psikodinamik literatüre kazandırılmıştır.

Karıştırmayın

Kurtarıcı Rolü (The Rescue Role) / Kurtarıcı Sendromu (Karpman Drama Üçgeni bağlamındaki işlevsel veya ilişkisel kurtarma davranışı ile psikotik düzeydeki mesih sanrıları sıklıkla karıştırılır; mesih kompleksinde klinik düzeyde sanrısal bir boyut ve ilahi atıf bulunur).