Kader Nevrozu
Fate Neurosis
Tanım
Bireyin başarısızlık ve yenilgiyi kaçınılmaz kılacak şekilde yaşam deneyimlerini bilinçdışı ve cezalandırıcı bir kompülsiyonla kurguladığı psikanalitik durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Kariyerinde her defasında tam terfi alacağı sırada bilinçdışı bir öfke patlaması yaşayarak işten çıkarılmasına neden olan davranışlar sergileyen ve bunu 'benim kaderim hep bu' diyerek rasyonalize eden bir danışanın durumu kader nevrozuna klinik bir örnektir.
Derin Analiz
Psikanalitik teoride kader nevrozu, bireyin haz ilkesinin ötesinde işleyen, yıkıcı bir tekrar zorlantısı (compulsion to repeat) sergilemesiyle karakterizedir. Kişi, rasyonel düzeyde başarıyı arzulasa da, süperegonun cezalandırıcı ve suçluluk doğuran talepleri doğrultusunda, hayatını sürekli olarak yenilgiyle sonuçlanacak senaryolara göre yapılandırır. Bu durum, çocukluk dönemindeki çözülmemiş Oedipal çatışmaların ve cezalandırılma korkusunun yetişkinlikteki örtük bir tekrarıdır. Nörobiyolojik ve bilişsel düzeyde, bellek sistemlerinin olumsuz ve tehdit odaklı kehanetleri doğrulayan bir önyargıyla (confirmation bias) çalışmasına ve ödül mekanizmalarının kronik olarak engellenmesine yol açar.
Etimoloji
Latince 'fatum' (kader, yazgı) ve Yunanca 'neuron' (sinir) köklerine dayanır; psikanalitik literatürde ilk kez Sigmund Freud tarafından bireyin kendi yazgısını bilinçdışı bircompulsiyonla felakete sürükleme eğilimini tanımlamak için türetilmiştir.
Karıştırmayın
Öğrenilmiş çaresizlik ile karıştırılabilir; ancak öğrenilmiş çaresizlik dışsal kontrol odaklı bir vazgeçiştir, kader nevrozu ise içsel dinamiklerle aktif ve bilinçdışı bir şekilde felaketi kurgulama eylemidir.