Kadın Cinsel Uyarılma Bozukluğu
Female Sexual Arousal Disorder
Tanım
Kadınlarda cinsel etkinlik sırasında yeterli vajinal ıslanma ve vazokongestif şişme tepkisini sürekli veya tekrarlayıcı biçimde sağlayamama veya sürdürememe durumudur.
Örnek Vaka / Uygulama
34 yaşında klinik başvuru yapan bir danışan, eşiyle cinsel birliktelik istemesine rağmen fiziksel düzeyde herhangi bir ıslanma veya genital bölgede dolgunluk hissi yaşayamadığını, bu durumun kendisinde ciddi bir kişisel sıkıntı ve performans kaygısı yarattığını belirtmiştir. Yapılan multidisipliner değerlendirmede, hem pelvik taban kas tonusundaki işlev bozukluğu hem de kronik stresin otonom sinir sistemi üzerindeki baskısı saptanmıştır.
Derin Analiz
Kadın cinsel uyarılma bozukluğu (FSAD), fizyolojik, hormonal, psikolojik ve interpersonal etkenlerin karmaşık bir etkileşimiyle ortaya çıkan multifaktöriyel bir klinik tablodur. DSM-5 ve DSM-5-TR sınıflandırmalarında 'Kadın Cinsel İlgi/Uyarılma Bozukluğu' (Female Sexual Interest/Arousal Disorder) başlığı altında birleştirilmiştir. Nörobiyolojik düzeyde; sempatik ve parasempatik sinir sisteminin otonomik dengesizliği, pelvik bölgeye giden kan akışının yetersizliği, östrojen gibi nöroendokrin regülatörlerin dalgalanmaları ve nitrik oksit (NO) yoluyla sağlanan vazodilatasyon mekanizmalarındaki bozulmalar temel tetikleyiciler arasındadır. Psikodinamik ve bilişsel boyutta ise performans kaygısı, beden imajı problemleri, geçmiş travmalar ve partner ilişkisindeki çatışmalar uyarılma döngüsünü doğrudan sekteye uğratır.
Etimoloji
İngilizce 'female' (dişi/kadın) + Latince 'sexualis' (cinse ilişkin) + Yunanca 'a-' [olumsuzluk] + 'rousein' [uyandırmak] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel cinsel istek kaybı (hissedilen libidoda azalma) ile sıkça karıştırılır; ancak uyarılma bozukluğunda kişinin zihinsel isteği var olabilmesine rağmen beden fiziksel yanıtı (vazokongestif ve sekretuar tepki) üretemez. Ayrıca anorgazmi (orgazm bozukluğu) ile de ayrışır, zira uyarılma aşamasındaki fizyolojik hazırlık evresi eksiktir.