Kapıcı Rolü
Gatekeeper Role
Tanım
Yargıçların, mahkemeye sunulan bilimsel veya bilimsel olmayan uzman tanıklıklarının güvenilirlik kriterlerine uygunluğunu ve kabul edilebilirliğini belirleme sorumluluğu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir cinayet davasında savcılığın sunduğu yeni geliştirilmiş bir beyin haritalama (fMRI yalan tespiti) yönteminin mahkemede delil olarak sunulmak istenmesi durumunda, yargıç kapıcı rolünü üstlenerek bu yöntemin henüz akademik çevrelerde genel kabul görmediği ve hata oranının yüksek olduğu gerekçesiyle tanıklığı reddeder.
Derin Analiz
Adli psikoloji ve hukuk psikolojisi kesişiminde yer alan bu kavram, Daubert standardı ve Kumho Tire kararları gibi içtihatlarla şekillenmiştir. Yargıç, burada sadece bir hakem değil, aynı zamanda sunulan ampirik kanıtların metodolojik geçerliliğini, hata payını, hakem değerlendirmesinden (peer-review) geçip geçmediğini ve bilimsel topluluktaki kabulünü denetleyen epistemolojik bir 'kapıcı' işlevi görür. Amaç, jürinin sahte bilimsel veya yanıltıcı uzman görüşleriyle manipüle edilmesini engellemek ve adli süreçlerin bilimsel temellere dayanmasını sağlamaktır.
Etimoloji
İngilizce 'gate' (kapı) ve 'keeper' (bekçi, muhafız) kelimelerinin birleşiminden oluşan; hukuki ve kurumsal bağlamda bilgi akışını ve geçerliliğini denetleyen merci anlamındaki yapı.
Karıştırmayın
Bilirkişi raporu (uzmanın kendisi tarafından hazırlanan teknik değerlendirme ile yargıcın bu raporu süzgeçten geçirme yetkisi karıştırılmamalıdır; biri içeriktir, diğeri denetim mekanizmasıdır).
Keşfetmeye Devam Edin
Daubert Testi
Daubert Test
ABD Federal Mahkemelerinde uzman bilimsel tanıklığın kabul edilebilirliğini belirlemek amacıyla yargıçların uyguladığı güvenilirlik ve geçerlilik kriterleri bütünü.
İncele
Adli Psikoloji
Forensic Psychology
Psikolojik ilke ve tekniklerin, medeni ve ceza hukuku sistemlerinin ihtiyaçları doğrultusunda uygulanmasını sağlayan disiplinlerarası uygulamalı bilim dalı.
İncele