Karmaşıklık Kuramı
Complexity Theory
Tanım
Çok sayıda etkileşen değişkene sahip doğrusal olmayan sistemlerin matematiksel modelleme ve bilgisayar simülasyonlarıyla incelenmesini sağlayan disiplinlerarası bilim alanıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir bağlamda majör depresif bozukluk, tek bir biyobelirteç eksikliğinden ziyade; nörotransmitter dengesizlikleri, erken dönem yaşam stresi, bilişsel çarpıtmalar ve sosyal izolasyon gibi çok sayıda doğrusal olmayan değişkenin karşılıklı etkileşimi sonucu ortaya çıkan karmaşık bir durum olarak incelenir. İki hastada aynı klinik tablo görülse dahi, sistemin başlangıç koşullarının hassasiyeti nedeniyle tedaviye verilen yanıtlar büyük farklılık gösterebilir.
Derin Analiz
Karmaşıklık kuramı; indirgemeci bilim anlayışının aksine, bütünün parçaların basit bir toplamından ibaret olmadığı prensibine dayanır. Bilişsel bilimler, nörobilim ve klinik psikolojide insan beynini ve davranışını anlamak için kritik bir epistemolojik çerçeve sunar. Beyin; milyarlarca nörondan oluşan, kendi kendini organize eden, doğrusal olmayan (non-linear) karmaşık bir adaptif sistem olarak işlev görür. Bu dinamik yapıda mikro düzeydeki basit etkileşimler, makro düzeyde öngörülemez ancak yapılandırılmış zihinsel durumlar ve patolojiler doğurabilir. Deterministik kaos ve dinamik sistemler teorisiyle yakın akraba olan bu yaklaşım, psikopatolojilerin tedavisinde doğrusal neden-sonuç ilişkileri yerine çok etkenli ağ modellerinin geliştirilmesine öncülük eder.
Etimoloji
Latince 'complexus' (sarılmış, bükülmüş, iç içe geçmiș) sözcüğünden türetilen 'complex' sıfatı ile Yunanca 'theoria' (bakış, gözlem, tümevarımsal düşünce) kelimesinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Kaos teorisi ile sıklıkla karıştırılır; kaos teorisi özellikle başlangıç koşullarına aşırı duyarlılık ve kelebek etkisi gösteren determinist kompleks sistemlerle ilgilenirken, karmaşıklık kuramı sistemlerin adaptasyon, evrim ve kendi kendini organize etme yeteneklerine odaklanır.