Karşı-zorlantı
Countercompulsion
Tanım
Birincil zorlantının sürdürülemediği durumlarda, bu orijinal zorlantıya direnmek amacıyla ikincil olarak gelişen ve nihayetinde kompulsif döngünün devam etmesini sağlayan yeni zorlantı davranışı.
Örnek Vaka / Uygulama
Yemek pişirirken ocağın kapalı olup olmadığını defalarca kontrol etme (birincil kompulsiyon) kompulsiyonunu işte olduğu için gerçekleştiremeyen bir birey, bu engellenme anksiyetesini bastırmak için masasındaki kalemleri boylarına göre kusursuz bir şekilde dizme ve zihninden sürekli yedişerli sayma (karşı-zorlantı) davranışına başlar.
Derin Analiz
Obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) spektrumunda, bireyin içsel dürtüleri ile çevresel ya da pratik engeller arasında sıkıştığı anlarda ortaya çıkan karmaşık bir savunma mekanizmasıdır. Orijinal kompulsiyonun (örneğin aşırı el yıkama) fiziksel veya zamansal engeller nedeniyle yapılamaması, anksiyete düzeyinde ani bir tırmanışa yol açar. Bu akut anksiyeteyi nötralize etmek için bilişsel veya davranışı başka bir alana kanalize eden 'ikincil bir kompulsiyon' devreye girer. Nörobiyolojik düzeyde, kortiko-striato-talamo-kortikal (CSTK) devredeki işlev bozukluğunun ve hatalı hata tespiti (error detection) mekanizmalarının esnek olmayan bir şekilde yeni bir kural setine adapte olma çabasını yansıtır. Birey, yeni ritüelle aslında eski ritüelin yerini alır ancak kompulsif döngünün kısırdöngüsünden çıkamaz.
Etimoloji
Latince 'contra-' (karşı, zıt) ve 'compulsio' (zorlama, itme, compellere fiilinden türetilmiş) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yer değiştirme (Displacement) ile karıştırılabilir; ancak yer değiştirme psikanalitik bir savunma mekanizması olup duygusal enerjinin daha kabul edilebilir bir nesneye yönlendirilmesini ifade ederken, karşı-zorlantı doğrudan OKB döngüsü içinde bir kompulsiyonun yerini alan yapısal bir eylemdir.