Kartezyen Benlik
Cartesian Self
Tanım
René Descartes'ın felsefi sisteminde, düşünme eylemi sayesinde varlığı kesin olarak kanıtlanan bilen özne veya ego.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin, rüya görüyor olabileceği veya dış dünyadaki tüm verilerin bir yanılsama olabileceği ihtimalini sorgularken bile 'şu an bu şüpheyi aktif olarak zihnimde üretiyor olduğum' gerçeğinden kaçamaması ve bu zihinsel eylemin kendisinin varlığını mutlak olarak kanıtlaması.
Derin Analiz
Kartezyen benlik, zihin-beden düalizminin (Kartezyen düalizm) epistemolojik temelini oluşturur. 'Cogito, ergo sum' (Düşünüyorum, o halde varum) önermesiyle, tüm dış dünya ve duyusal algılar şüpheye açık olsa bile, şüphe eden öznenin zihinsel faaliyetinin kendisinin şüphe götürmez bir kesinlik taşıdığı argümanına dayanır. Bilişsel bilimler ve felsefi psikoloji bağlamında bu kavram, zihinsel olanın (özne, bilinç, içsel yaşantı) fiziksel olandan (nesne, dış dünya, beden) ontolojik olarak ayrılmasına yol açmış, modern bilinç çalışmalarında özne-nesne ikiliğinin doğuşunu tetiklemiştir.
Etimoloji
Fransız filozof René Descartes'ın soyadından türetilen 'Kartezyen' sıfatı (Latince Cartesius) ve Eski Türkçe kökenli 'ben' zamirinden türeyen 'benlik' kavramının birleşimi.
Karıştırmayın
Ampirik benlik (deneyimsel ve sosyal etkileşimlerle şekillenen benlik) ve postmodern parçalanmış benlik; Kartezyen benlik ise monolitik, rasyonel ve kendinden menkul bir bilen özneyi ifade eder.