Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kasıtsal Varlığın Olmayışı

İntentional İnexistence

Tanım

Algı, düşünce veya tasavvur edilen nesnenin, dışsal bir gerçeklik olarak değil, doğrudan zihinsel eylemin (noesis) immanent bir içeriği olarak zihnin içinde var olması durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir seans sırasında danışanın, henüz gerçekleşmemiş ve muhtemelen asla gerçekleşmeyecek olan felaket senaryolarını zihninde canlandırıp bunlarafiziksel korku tepkileri (taşikardi, kas gerginliği) vermesi. Dış dünyada ortada somut bir tehlike (nesne) olmamasına rağmen, korku eyleminin nesnesi zihnin içinde 'kasıtsal olarak' mevcuttur ve bedensel reaksiyonları tetikler.

Derin Analiz

Franz Brentano'nun eylem psikolojisi (act psychology) ve fenomenolojinin temel taşı olan bu kavram, bilinç hallerinin her zaman bir nesneye yöneldiğini (yönelimsellik) savunur. Kasıtsal varlığın olmayışı, zihinsel bir eylemin nesnesinin fiziksel dünyada karşılık bulmasının zorunlu olmadığını, nesnenin sadece o eylemin içinde 'kasıtsal olarak' (tasarımsal biçimde) var olabileceğini ifade eder. Örneğin, hayali bir dağ düşünüldüğünde, dağın dışsal bir maddi gerçekliği yoktur; ancak zihinsel düşünce eyleminin içerisinde bir nesne olarak 'var'dır (kasıtsal varlık). Bu durum, bilinç felsefesinde zihnin içeriklerinin ontolojik statüsünü anlamak için kritik bir analitik düzlem sunar.

Etimoloji

Latince 'intentio' (yönelme, odaklanma) ve 'inexistentia' (içinde varolma, özsel bulunma) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; terim, skolastik felsefedeki 'esse obiectivum' kavramından Franz Brentano tarafından modern fenomene uyarlanmıştır.

Karıştırmayın

Yönelimsellik (Intentionality) ile sıklıkla karıştırılır; yönelimsellik bilincin nesneye yönelme genel kapasitesiyken, kasıtsal varlığın olmayışı o nesnenin dış dünyada var olmasa bile eylemin içinde bulunma biçimini ifade eder.

Keşfetmeye Devam Edin

Yönelimsellik

İntentionality

Bir bireyin eylemlerini belirli bir amaca, arzuya veya gelecekteki bir duruma göre organize etme ve zihinsel olarak bir nesneyi temsil etme kapasitesi.

İncele

Eylem Psikolojisi

Act Psychology

Zihinsel süreçlerin içeriğinden ziyade, zihnin ediminin (görme, yargılama, tasarlama) psikolojinin asıl inceleme konusu olması gerektiğini savunan felsefi ve psikolojik yaklaşım.

İncele