Katatonik Ajitasyon
Catatonic Excitement
Tanım
Amaca yönelik görünmeyen, aşırı huzursuzluk ve kontrolsüz motor aktivite nöbetleriyle karakterize psikomotor bozukluk tablosu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmili yaşlarının sonundaki erkek hasta, hastane odasında hiçbir uyaranla açıklanamayacak şekilde saatlerce oda içinde hızla dönmekte, anlamsız el kol hareketleri yapmakta ve durdurulmaya çalışıldığında ani bir dirençle birlikte motor aktivitesini daha da şiddetlendirmektedir.
Derin Analiz
Katatonik ajitasyon, genellikle katatonik şizofreni veya diğer organik kökenli psikotik durumlar eşliğinde ortaya çıkan, motor sistemin inhibisyon kontrolünün ani bir şekilde ortadan kalkmasıyla beliren klinik bir tablodur. Birey, dış dünyadan bağımsız olarak görünüşte hiçbir mantıksal hedefe dayanmayan, sürekli, yorucu ve hatta tükenişe yol açabilecek kadar şiddetli bir hareketlilik halindedir. Nörobiyolojik düzeyde, bazal gangliya-talamokortikal devrelerdeki dopaminerjik ve GABAerjik iletim bozukluklarının, motor çıktının modülasyonunu imkansız kıldığı düşünülmektedir. Klinik pratikte hastanın kendine veya çevresindekilere zarar verme potansiyeli yüksek olduğundan acil müdahale gerektirir.
Etimoloji
Yunanca 'kata-' (aşağı, tamamen) + 'tonos' (gerginlik, ton) kelimelerinin birleşimiyle oluşan katatoni kökü ve Latincede 'agitatio' (sallama, kımıldatma, heyecanlandırma) kelimesinden türetilen ajitasyon sözcüğünün birleşimi.
Karıştırmayın
Manik ajitasyon (bipolar bozuklukta amaca yönelik veya taşkın davranışlar içerir, katatonide ise hareketler tamamen amaçsız ve kalıplaşmış/stereotipiktir) ve Akatizi (antipsikotik ilaçlara bağlı gelişen öznel içsel huzursuzluk ve hareket etme zorunluluğudur).