Kısmi Pekiştirme Etkisi
Partial Reinforcement Effect (PRE)
Tanım
Sürekli pekiştirmeye kıyasla, aralıklı veya kısmi pekiştirme tarifelerine maruz kalan davranışların sönmeye karşı çok daha yüksek direnç göstermesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Slot makinelerinde (kumar makineleri) oynayan bireylerin, her denemede ödül alamamalarına rağmen (kısmi pekiştirme) oynamaya devam etmeleri ve bu davranışın sönmeye karşı dirençli olması kısmi pekiştirme etkisinin klasik bir örneğidir.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve öğrenme kuramları bağlamında, kısmi pekiştirme etkisi (PREE olarak da bilinir), edimsel koşullanmanın en güçlü ve evrensel bulgularından biridir. Bir davranış her gerçekleştiğinde ödüllendirilmek yerine (sürekli pekiştirme), rastgele veya belirli oranlarda ödüllendirildiğinde (kısmi pekiştirme), organizma ödülün ne zaman geleceğini kestiremez. Bu durum, sönme sürecinin (extinction) başlangıcında beklentisizliği uzatır ve tepkinin sönmesini geciktirir. Bilişsel ve davranışsal modeller, bu direncin temelinde 'ayırt edilebilirlik' (discrimininability) ve 'beklenti' mekanizmalarının yattığını öne sürer; ödülün kesilmesi ile sürekli pekiştirilen durumda hemen fark edilirken, kısmi pekiştirmede organizma ödülün sadece geciktiğini varsaymaya devam eder.
Etimoloji
Latince 'partialis' [bölücü/tam olmayan] + 're-' [tekrar/geri] + 'fortis' [güçlü] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; davranışçı psikoloji terminolojisinde pekiştirmenin sıklık oranını ifade eder.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Sönme
Sönme
Extinction
Klasik veya edimsel koşullanmayla kazanılmış bir davranışın veya tepkinin, pekiştirecin veya koşulsuz uyarıcının sürekli olarak geri çekilmesi sonucunda zamanla zayıflaması ve ortadan kalkması süreci.
İncele