Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kortikal Varil

Cortical Barrel

Tanım

Kemirgenlerin yüz bıyıklarından (vibrissae) gelen somatosensoriyel bilgiyi somatotopik bir düzende işleyen, birincil somatosensoriyel korteksteki silindirik nöronal kolon kümesidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında bir farenin sol bıyıklarından biri hassas bir şekilde kısaltıldığında veya duyusal sinirleri bloke edildiğinde, birincil somatosensoriyel korteksteki ilgili kortikal varilin boyutlarında küçülme ve komşu varillerin alanlarında ise işgal genişlemesi gözlemlenir. Bu durum, beyin korteksinin duyusal girdilerdeki değişikliklere ne kadar dinamik adapte olduğunun somut kanıtıdır.

Derin Analiz

Kortikal variller, özellikle fare ve sıçan gibi gececi ve dokunma duyusuna büyük ölçüde bağımlı canlıların somatosensoriyel korteksinde (S1) yer alır. IV. tabaka nöronlarının oluşturduğu bu anatomik yapılar, hayvanın yüzündeki bıyıkların (vibrissalar) birebir topografik haritasını (mystacial vibrissae) beyin dokusuna yansıtır. Her bir bıyık teli, kortekstede izole ve silindirik bir nöron kümesi yani bir 'varil' tarafından temsil edilir. Bu yapısal organizasyon, nörobiyolojide duyusal plastisite, sinaptik iletim ve haritalanma (somatotopi) mekanizmalarını incelemek için temel bir model sistem sunar. Gelişimsel süreçte periferik girdilerin kesilmesi veya değiştirilmesi, bu varillerin mimarisinde doğrudan yapısal değişikliklere yol açarak sinir sisteminin deneyime bağımlı plastisitesini (critical periods) net bir şekilde ortaya koyar.

Etimoloji

Latince 'cortex' (kabuk, dış katman) ve İngilizce 'barrel' (fıçı, silindirik varil şeklindeki yapı) kelimelerinin birleşiminden oluşan anatomik bir tanımlamadır.

Karıştırmayın

Somatosensoriyel homunkulus ile karıştırılabilir; homunkulus daha çok primatlarda vücut kısımlarının kortikal temsil oranlarını gösteren genel bir haritayken, kortikal variller kemirgenlere özgü anatomik ve silindirik nöronal kolon mimarilerini ifade eder.