Kurumsuzlaştırma
Deinstitutionalization
Tanım
Gelişimsel veya psikiyatrik engelli bireylerin büyük ölçekli yatılı kurumlardan taburcu edilerek kendi topluluklarına entegre edilmesi ve yerel destek sistemleriyle desteklenmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Şizofreni tanısıyla 15 yıldır kapalı bir psikiyatri hastanesinde kalan 45 yaşındaki bir hastanın, korumalı konut projelerine nakledilmesi, gündüz yaşam merkezine yönlendirilmesi ve ilaç yönetiminin toplum temelli hemşirelik hizmetiyle evinde takip edilmesi.
Derin Analiz
20. yüzyılın ortalarında psikofarmakolojinin gelişimi, insan hakları hareketleri ve aslî bakım modelinin eleştirilmesiyle hız kazanan kurumsuzlaştırma, psikiyatride paradigma değişiminin temelidir. Amaç, kronik hastaneleşmenin yarattığı kurumsallaşma sendromunu (hospitalism) önlemek ve bireylerin özerkliğini artırmaktır. Ancak bu süreç, toplum temelli hizmetlerin (community mental health centers) yetersiz kaldığı durumlarda 'sokakta evsiz kalma' (transinstitutionalization) gibi istenmeyen krizlere de zemin hazırlayabilmektedir. Bu nedenle klinik başarı, multidisipliner destek ağlarının (gündüz bakım evleri, mesleki rehabilitasyon, mobil kriz ekipleri) etkinliğine doğrudan bağlıdır.
Etimoloji
Latince 'de-' (uzaklaştırma, yok etme) + 'institutum' (kurum, teşkilat) sözcüklerinden türetilmiştir; tarihsel olarak kapalı yapılı yatılı kurumların işlevini sonlandırma sürecini ifade eder.
Karıştırmayın
Kurumsallaşma (institutionalization) ve transinstitutionalization (bir kapalı kurumdan diğerine, örneğin hastaneden cezaevine veya bakım evine aktarılma).