Linç
Lynching
Tanım
Bir grubun veya kalabalığın, yasal süreçleri ve adil yargılamayı hiçe sayarak bir bireyi cezalandırması, sıklıkla ölümcül şiddet uygulaması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Tarihsel kayıtlarda, 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın ilk yarısında ABD'de beyaz kalabalıkların, herhangi bir mahkeme kararı olmaksızın suçsuz ya da iddia edilen suçlarla itham edilen Afro-Amerikalıları asarak öldürmesi bu olgunun en tipik tarihsel örneğini oluşturur.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve kitle psikolojisi perspektifinden linç, bireylerin kalabalık içinde anonimlik kazanmasıyla birlikte ahlaki sorumluluk duygusunu yitirmesini (deindividualization) ve toplumsal öfkenin ya da ön yargıların kolektif bir şiddet dalgasına dönüşmesini açıklar. Kognitif düzeyde, grup içi uyum baskısı (groupthink) ve ötekileştirme mekanizmaları, faillerin kendi eylemlerini meşru birer ceza olarak rasyonalize etmesine yol açar. Tarihsel ve sosyolojik olarak genellikle ırksal, politik veya toplumsal gerilimlerin tırmandığı dönemlerde, otorite boşluğunu doldurma iddiasındaki organize veya spontane şiddet eylemleri olarak ortaya çıkar.
Etimoloji
İngilizce 'lynch' fiilinden türetilmiş olup, kökeni Amerikan Bağımsızlık Savaşı döneminde yargısız infazlar gerçekleştiren Virginia'lı yargıç ve toprak sahibi Charles Lynch'in soyadına dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Yasal infaz (capital punishment) ve bireysel cinayet ile karıştırılır; temel fark, linç eyleminin resmi bir yargı organı tarafından değil, hukuki yetkisi olmayan bir kalabalık tarafından yargısız olarak gerçekleştirilmesidir.