Lipps İllüzyonu Teorisi
Lipps İllusion Theory
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Sanat galerisinde öfkeli veya kaygılı ruh haliyle sergilenen dinamik geometri tablolarına bakan bir bireyin, çizgileri olduğundan daha eğri, agresif ve bozulmuş olarak algılaması; oysa aynı birey sakin bir ruh halindeyken çizgilerin düz ve dengeli görünmesi.
Derin Analiz
19. yüzyılın sonlarında Theodor Lipps tarafından öne sürülen bu yaklaşım, algı psikolojisinde 'Einfühlung' (empati / duyguyla içselleşme) kavramının görsel algıya entegrasyonunu temsil eder. Lipps, bireylerin geometrik şekillere veya çizgisel formlara bakarken nesnelere kendi bedensel duruşlarını ve duygusal enerjilerini yansıttıklarını öne sürmüştür. Nörobiyolojik olarak modern bilişsel bilimler bu durumu doğrudan 'duygusal durum' ile sınırlandırmasa da, üst düzey görsel işlemleme sırasında limbik sistem ile görsel korteks (özellikle V1 ve V4 bölgeleri) arasındaki modülatör geri bildirim döngüleriyle kısmen ilişkilendirmek mümkündür. Algısal girdinin duygulanım (affect) tarafından biçimlendirildiği hipotezinin erken dönem öncülerindendir.
Etimoloji
Alman filozof ve psikolog Theodor Lipps'in (1851–1914) soyadından türetilmiş özel isim kökenli bir terim olup, Almanca 'Täuschung' (yanılsama) ve Yunanca 'theoria' (gözlem/bakış açısı) kavramlarına dayanır.
Karıştırmayın
Gestalt algı yasaları (yapısal ve fiziksel örgütlenmeye odaklanır; Lipps ise gözlemcinin öznel duygusunu merkeze alır) ve Müller-Lyer illüzyonu (bilişsel ve retinasal ipuçlarıyla açıklanır, duygusal bir deformasyon varsaymaz).