Lökotomi
Leukotomy (leucotomy)
Tanım
Prefrontal korteks ile beynin diğer bölgelerini birbirine bağlayan beyaz madde liflerinin cerrahi olarak kesilmesiyle gerçekleştirilen erken dönem nörocerrahi prosedürü.
Örnek Vaka / Uygulama
1940'lı yılların ortalarında, tedaviye dirençli şiddetli şizofreni tanısı alan bir hastada, orbital kortekse erişmek üzere göz çukurunun üstünden ince bir cerrahi alet (leukotome) sokularak frontal beyaz madde liflerinin mekanik olarak kesilmesi işlemi bir lökotomi vakasıdır.
Derin Analiz
Lökotomi, modern psikofarmakolojinin gelişmesinden önceki dönemde, şiddetli psikiyatrik bozuklukları tedavi etmek amacıyla tasarlanmış ablatif bir beyin cerrahisi yöntemidir. Antonio Egas Moniz tarafından geliştirilen ve daha sonra Walter Freeman ile James Watts tarafından 'lobotomi' adı altında popülarize edilen bu teknik, frontal lobların subkortikal bağlantılarını kesmeyi hedefler. Nörobiyolojik temeli, duygusal işleyiş ile bilişsel kontrol arasındaki devreleri fiziksel olarak kopararak aşırı ajitasyon, anksiyete ve sanrıları azaltmak üzerine kuruludur. Ancak günümüzde yürütülen klinik çalışmalar ve etik kurullar, bu yöntemi geri dönüşsüz nörolojik hasarlar, kişilik değişimleri ve yüksek morbidite oranları nedeniyle tarihin en tartışmalı tıbbi uygulamalarından biri olarak kabul etmektedir.
Etimoloji
Yunanca 'leukos' (beyaz, ak) + 'tome' (kesme, kesi) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı olarak 'beyaz maddenin kesilmesi' demektir.
Karıştırmayın
Lobotomi ile sıklıkla eş anlamlı kullanılır; ancak lökotomi spesifik olarak beyaz madde yollarının kesilmesini ifade ederken, lobotomi beyin lobunun tamamının çıkarılmasını veya kesilmesini kapsayan daha geniş bir terimdir. EKT (elektrokonvülsif terapi) ile karıştırılmamalıdır; EKT elektriksel akım kullanırken lökotomi cerrahi bir kesidir.