Maslach Tükenmişlik Envanteri (MBI)
Maslach Burnout Inventory (MBI)
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bakım ünitesinde çalışan bir hemşirenin, hastalarla duygusal bağ kurmaktan kaçınmaya başlaması (duyarsızlaşma), sürekli kronik yorgunluk hissetmesi (duygusal tükenme) ve yaptığı işin artık hiçbir anlamı kalmadığına inanması (azalmış kişisel başarı) durumunda, MBI uygulanarak bu klinik tabakanın şiddeti nesnel olarak puanlanır.
Derin Analiz
Maslach Tükenmişlik Envanteri (MBI), mesleki stresin patolojik boyutlara ulaştığı durumlarda bireysel tükenmişlik düzeyini saptamak için geliştirilmiş en güvenilir psikometrik araçtır. Envanterin dayandığı üçlü model; iş yükünün aşırılığı ve kaynak yetersizliği ile tetiklenen 'duygusal tükenme' (emotional exhaustion), hizmet verilen kişilere karşı gelişen soğuk, alaycı ve mesafeli tutumları içeren 'duyarsızlaşma' (depersonalization) ve kişinin mesleki yetkinlik ve başarı hissinin azalması şeklinde kendini gösteren 'azalmış kişisel başarı' (reduced personal accomplishment) alt boyutlarından oluşur. 7 dereceli Likert tipi derecelendirme (hiçbir zaman ile her gün arasında) kullanarak bireyin iş yaşamındaki kronik stresörlerle başa çıkma kapasitesini nicel olarak modeller.
Etimoloji
Öncü ABD'li psikolog Christina Maslach'ın soyadından ve İngilizce 'burnout' (tükenme/yanma) ile 'inventory' (envanter/liste) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Klinik depresyon (MDD) ile sıklıkla karıştırılır; depresyon global bir yaşam işlevselliği bozukluğuyken, tükenmişlik özgül olarak mesleki bağlam ve iş stresi ile sınırlıdır.