Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Maternal Çevre

Maternal Environment

Tanım

Gebelik sürecinde annenin rahminde bulunan ve fetüsün gelişimini doğrudan etkileyerek çocuğun doğum sonrası sağlık durumunu uzun vadeli biçimde şekillendiren fiziksel ve kimyasal koşulların bütünü.

Örnek Vaka / Uygulama

Gebeliği boyunca şiddetli yoksulluk ve sürekli travmatik stres yaşayan bir gebenin yüksek sirküle eden kortizol seviyeleri, plasental bariyerin koruyucu etkisini aşarak fetüsün gelişmekte olan amigdala hacmini ve stres tepki sistemini kalıcı olarak değiştirebilir; bu durum çocukta ilerleyen yaşlarda anksiyete bozukluklarına yatkınlık yaratır.

Derin Analiz

Gelişimsel psikobiyoloji ve epigenetik perspektifinden bakıldığında maternal çevre; annenin beslenme durumu, stres düzeyleri, endokrin salınımları (kortizol gibi glukokortikoidler), maruz kaldığı toksinler ve plasental işlevsellik gibi çok katmanlı değişkenleri barındırır. Fetal programlama hipotezi çerçevesinde, rahmin içindeki bu mikro-ekosistem, fetüsün nörogelişimsel ve metabolik set-point'lerini kalıcı olarak ayarlayabilir. Anne adayının deneyimlediği kronik stres veya yetersiz beslenme, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) ekseninin epigenetik modifikasyonlarına yol açarak bireyin yaşamın ilerleyen evrelerinde psikopatolojilere ve somatik hastalıklara yatkınlığını artırabilir.

Etimoloji

Latince 'mater' (anne) sözcüğünden türetilen 'maternal' sıfatı ile Fransızca 'environner' (çevrelemek, kuşatmak) fiilinden gelen 'çevre' kelimesinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Genetik kalıtım (bireyin ebeveynlerinden aldığı DNA dizilimi) ile sıklıkla karıştırılır; oysa maternal çevre genetik kodun kendisini değil, bu kodun epigenetik mekanizmalarla nasıl okunacağını belirleyen rahim içi ekolojik koşulları ifade eder.