Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Meliorasyon

Melioration

Tanım

Bireyin, elde ettiği yerel pekiştireç oranlarını eşitlemek amacıyla zamanını ve çabasını birden fazla etkinlik arasında dağıtması süreci.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir üniversite öğrencisinin, sınavda yüksek not almak (genel optimizasyon) yerine, anlık sosyal medya bildirimlerine yanıt vererek anlık haz almayı (yerel pekiştirme) seçmesi ve zamanını bu iki aktivite arasında yerel oranlar eşitlenene kadar bölüştürmesi.

Derin Analiz

Davranışsal ekonomide ve edimsel koşullama çalışmalarında meliorasyon, organizmaların anlık kazançları maksimize etme eğiliminin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Herrnstein'ın Eşleştirme Kanunu ile sıkı sıkıya bağlı olan bu kavram, bireyin genel optimizasyondan saparak her bir seçenekteki yerel pekiştirme oranlarını dengelemeye çalıştığını gösterir. Ancak bu yerel optimizasyon çabası, uzun vadede toplam pekiştirme miktarının veya verimliliğin düşmesine yol açabilir. Bilişsel ve davranışsal karar verme süreçlerinde, bireylerin rasyonel olmayan ancak anlık doyumu önceleyen tercihlerini açıklamada kritik bir mekanizmadır.

Etimoloji

Latince 'meliorare' (iyileştirmek, daha iyi hale getirmek) fiilinden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Optimizasyon (optimization) ile karıştırılır; optimizasyon uzun vadeli toplam kazancı maksimuma çıkarırken, meliorasyon sadece anlık yerel oranların eşitlenmesini hedefler.