Merkezi İnhibisyon
Central İnhibition
Tanım
Merkezi sinir sistemi içerisinde, davranışı kontrol eden sinirsel impulsların akışını engelleyen veya kesintiye uğratan nörofizyolojik süreç.
Örnek Vaka / Uygulama
Piyano çalan bir müzisyenin sağ elinin işaret parmağıyla bir tuşa basarken, diğer parmaklarının istemsizce hareket etmesini önlemek amacıyla motor korteks düzeyinde devreye giren inhibitör sinyaller merkezi inhibisyona örnektir.
Derin Analiz
Merkezi inhibisyon, sinir sisteminin homeostazisini ve işlevsel seçiciliğini sürdürmesinde kritik bir rol oynar. Sadece uyarılma (excitation) üzerine kurulan bir sinir ağı kaotik bir nöbet tablosu veya hiper-reaktivite üretir. Bu mekanizma, GABAerjik ve glisinerjik internergelerin etkisiyle postsinaptik potansiyellerin hiperpolarize olmasını sağlayarak gereksiz veya rakip motor ve bilişsel çıktıları bastırır. Böylece istemli hareketlerin hassasiyeti artar, dikkat odaklanması optimize edilir ve bilişsel ketleme (cognitive inhibition) için gerekli altyapı sağlanır.
Etimoloji
Latince 'centrum' (merkez) ve 'inhibitio' (durdurma, engelleme, alıkoyma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Periferik inhibisyon ile sıklıkla karıştırılır; periferik inhibisyon sinir sisteminin uç organlarında (kas veya bezlerde) gerçekleşirken, merkezi inhibisyon doğrudan beyin ve omurilik gibi merkezi yapıları kapsar.