Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Meta-etik

Metaethics

Tanım

Ahlaki terimlerin, yargıların ve olguların doğasını, anlamını ve epistemolojik statüsünü sorgulayan felsefi ve bilişsel bilimler alt dalıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir psikoterapistin veya deneysel ahlak psikoloğunun, bir danışanın 'Bu yaptığım şey ahlaken yanlış ve suçluluk duyuyorum' ifadesindeki 'yanlış' kelimesinin bilişsel ve dilsel karşılığını sorgulaması meta-etiktir. Bireyin bu kavramı evrensel bir gerçeklik olarak yoksa kültürel bir kabulleniş mi olarak algıladığı meta-etik analizlerekonu olur.

Derin Analiz

Meta-etik, normatif etiğin aksine 'Ne yapmalıyım?' veya 'Hangi eylem doğrudur?' sorularıyla ilgilenmez; bunun yerine 'İyi ne anlama gelir?', 'Ahlaki önermeler nesnel gerçeklikleri mi ifade eder yoksa sadece öznel duygusal dışavurumlar mıdır?' gibi ontolojik ve epistemolojik meseleleri inceler. Bilişsel bilimler, ahlaki karar alma süreçlerinin evrimsel kökenlerini ve nöral temellerini araştırırken meta-etik kavramlardan beslenir. Ahlaki realizm, anti-realizm, duyguculuk (emotivizm) ve bilişselcilik gibi teorik çatılar, insan zihninin ahlaki dili nasıl ürettiğini ve bu dilin bilişsel mimarideki karşılığını çözümlemeye çalışır.

Etimoloji

Yunanca 'meta-' (ötesinde, öte, sonra) + 'ethike' (karakter, ahlak, ethos kökünden) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Kelime anlamı olarak 'ahlak felsefesinin ötesindeki alan' veya 'ahlaki söylemin temellerini inceleyen üst-disiplin' demektir.

Karıştırmayın

Normatif etik (eylemlerin doğruluğunu veya yanlışlığını belirleyen kurallar koyar, örn. faydacılık) ile karıştırılır. Meta-etik ise normatif kuralların kendisini ve kullanılan dilin mantıksal doğasını sorgular.