Metakaygı

Metaworry

Tanım

Bireyin kendi düşünceleri ve bilişsel süreçleri hakkında, özellikle endişelenmenin kendisinin zararlı etkilerine odaklanarak sürekli bir endişe duyması durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

32 yaşındaki bir danışan, iş yerindeki sunumu hakkında endişelenmeye başlar (1. derece endişe). Ardından hemen şu düşünceye kapılır: 'Bu kadar çok endişelenmem beynimi yakacak, kesin kalıcı bir hasar bırakacak ve bu gidişle delireceğim' (Metakaygı). Bu ikinci aşamadaki kaygı, bireyin kalp atışını hızlandırarak paniği tetikler ve endişeyi durdurulamaz hale getirir.

Derin Analiz

Metakaygı, Adrian Wells tarafından 1994 yılında formüle edilen Üstbilişsel Model'in (Metacognitive Model) merkezinde yer alır. Birinci basamak endişelerden ('Ya sınavı geçemezsem?') farklı olarak, ikinci basamak bir bilişsel değerlendirmeyi işaret eder ('Bu kadar çok endişelenmem akıl sağlığımı kaybetmeme neden olacak ve bu durum kontrol edilemez'). Bu döngü, bireyin dikkatini dış dünyadan içsel tehdit simülasyonlarına kilitlemesine yol açarak Yaygın Anksiyete Bozukluğu'nun (YAB) sürdürülmesinde kritik bir rol oynar. Nörobiyolojik düzeyde, prefrontal korteksin (PFC) yürütücü işlevlerinin kendi çıktısını izlerken (monitoring) hata tespit devrelerini (ön singulat korteks - ACC) aşırı aktive etmesiyle karakterizedir.

Etimoloji

Modern Yunanca 'meta-' [ötesinde, üstünde] + Eski İngilizce 'wōrgan' [boğmak, huzursuz etmek, endişelenmek] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Ruminasyon (Ruminasyon genellikle geçmişteki olumsuz olaylara ve başarısızlıklara odaklanırken, metakaygı geleceğe yönelik endişe sürecinin kendisine ve bu sürecin olası sonuçlarına yöneliktir.)

Keşfetmeye Devam Edin

Üstbiliş

Metacognition

Bireyin kendi bilişsel süreçlerinin farkında olması ve bu süreçleri aktif olarak izleyip kontrol edebilme kapasitesi.

İncele

Yaygın Anksiyete Bozukluğu

GAD

Birden fazla olay veya aktivite hakkında en az altı ay boyunca kontrol edilmesi güç, aşırı ve yaygın endişe ve kuruntu durumu.

İncele

Bilişsel Esneklik

Cognitive Flexibility

Bireyin değişen çevresel koşullara, beklenmeyen durumlara ve yeni kural setlerine uyum sağlayabilmek amacıyla düşünce içeriklerini ve davranışsal tepkilerini akışkan bir şekilde değiştirebilme kapasitesidir.

İncele