Mikro-uyku
Microsleep
Tanım
Yorgun veya uykusuz bireylerde, özellikle tekdüze görevler sırasında ortaya çıkan, bir saniyeden birkaç dakikaya kadar sürebilen ani ve geçici farkındalık kaybı.
Örnek Vaka / Uygulama
Gece vardiyasında çalışan bir veri analisti, sabaha karşı saat 04:00'te ekrana bakarken aniden 3 saniyeliğine dış dünyayla bağını koparır; bu esnada klavyedeki elleri hareketsiz kalır ve başı öne düşer. Kendine geldiğinde ekrandaki satırların bir kısmını kaçırdığını fark eder.
Derin Analiz
Nörofizyolojik düzeyde mikro-uyku, beynin uyanıklıktan uykuya geçiş evresinde kortikal nöronların istemsiz olarak kısa süreliğine yavaş dalga aktivitesine (genellikle Teta ritmi) girmesiyle karakterizedir. Birey dışarıdan uyanık gibi görünse veya gözleri açık kalsa bile, talamokortikal devreler duyusal girdileri geçici olarak işleyemez hale gelir. Özellikle sirkadiyen ritmin düşük olduğu sabaha karşı ve öğleden sonraki saatlerde, uzun süreli dikkat gerektiren monoton işlerde (araç kullanımı, endüstriyel makine izleme gibi) prefrontal korteksin yürütücü işlevleri aniden çöker. Bu durum, istemli motor kontrolün ve çevresel farkındalığın saniyeler içinde kaybolmasına yol açarak kritik kazalara zemin hazırlar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Gündüz aşırı uykululuğu (daytime sleepiness) ile karıştırılır; gündüz uykululuğu genel bir uyarılmışlık halinin düşüklüğüyken, mikro-uyku istemsiz ve ani gerçekleşen nörolojik bir kesinti epizodudur.