Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Multikültürel Psikoloji

Multicultural Psychology

Tanım

Bireylerin dünya görüşünü şekillendiren ırk, etnisite, dil, cinsiyet, yaş, engellilik, sınıf ve din gibi çoklu kimlik boyutlarını merkeze alan ve hem evrensel hem de kültüre özgü olguları inceleyen genel psikolojinin bir uzantısıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Depresyon tanısı alan ve yakın zamanda kırsal bir bölgeden büyükşehire göç etmiş yoksul bir azınlık kadın danışana, yalnızca standart farmakoterapi ve bireysel bilişsel terapi uygulamak yerine; hastanın kolektivist aile yapısı, dini inançları ve maruz kaldığı ayrımcılık deneyimleri terapötik sürece dahil edilir.

Derin Analiz

Multikültürel psikoloji, 20. yüzyılın sonlarında tek bir hakim kültürün normlarını evrensel kabul eden geleneksel Batı merkezli psikoloji paradigmasına bir antitez olarak doğmuştur. Bireyin gelişimini ve psikopatolojisini bağlamsal bir çerçevede ele alır. Etnisite, sosyoekonomik statü, cinsel yönelim ve maneviyat gibi değişkenlerin kesişimselliğini (intersectionality) hesaba katmadan yapılan klinik değerlendirmelerin kültürel körlüğe yol açabileceğini savunur. Araştırma metodolojilerinde ve psikoterapi süreçlerinde 'emic' (kültüre özgü) ve 'etic' (evrensel) yaklaşımların dengelenmesini öngörür. Psikologların eğitiminde kültürel yetkinlik (cultural competence) ve öz-farkındalık geliştirmesini zorunlu kılar.

Etimoloji

Latince 'multus' [çok, birden fazla] + 'cultura' [tarım, bakım, kültür] kelimelerinin birleşiminden türetilen 'multicultural' sıfatı ile Yunanca 'psychologia' [ruh bilimi] kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.

Karıştırmayın

Kültürlerarası Psikoloji (Cross-cultural psychology) genellikle farklı kültürleri birbiriyle kıyaslarken, multikültürel psikoloji çoğunlukla çok kültürlü toplumlardaki içiçe geçmiş kimlik dinamiklerine, güç ilişkilerine ve azınlık haklarına odaklanır.