Müsabaka Öncesi Kaygı
Precompetition Anxiety
Tanım
Bir müsabaka öncesinde ortaya çıkan, bireyin bilişsel ve fizyolojik uyarılmışlık düzeyindeki artıştır.
Örnek Vaka / Uygulama
Milli bir okçunun müsabakaya dakikalar kala ellerinde titreme hissetmesi ve kalp atışının hızlanması; bu durumu 'hazırım, heyecanım normal' olarak yorumlarsa odaklanmasını artırırken, 'yine başarısız olacağım' şeklinde bilişsel olarak etiketlemesi performansını dramatik biçimde düşürmesidir.
Derin Analiz
Spor psikolojisi ve performans optimizasyonu bağlamında incelenen bu olgu, Yerkes-Dodson Yasası çerçevesinde değerlendirilir. Bireyin hazırlık düzeyi ve tehdit algısı, bu uyarılmışlığın işlevsel (kolaylaştırıcı) ya da yıkıcı (engelleyici) bir motivatör olup olmadığını belirler. Bilişsel boyut (endişe, olumsuz beklentiler) ve somatik boyut (kalp atım hızında artış, gastrointestinal reaksiyonlar) olmak üzere iki ana eksende nöroendokrin sistem üzerinden tezahür eder.
Etimoloji
Latince 'prae-' (önce) + 'competere' (yarışmak, bir araya gelmek) köklerinden türetilen 'competition' ile Yunanca 'anxietas' (daralma, boğulma hissi, endişe) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Genel Kaygı Bozukluğu (GAD) ile karıştırılmamalıdır; müsabaka öncesi kaygı, durumsal (situational) ve performansa özgü spesifik bir tepkiyken, GAD kronik ve yaygın bir psikopatolojidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Yerkes-dodson Yasası
Yerkes-dodson Yasası
Yerkes–dodson Law
Fizyolojik veya zihinsel uyarılma düzeyi ile performans arasındaki ilişkinin ters çevrilmiş bir 'U' eğrisi şeklinde olduğunu öne süren ampirik yasa.
İncele