Okazyonalizm
Occasionalism
Tanım
Madde ve zihin arasında doğrudan bir nedensellik olmadığını, tüm değişimlerin Tanrı'nın iradi müdahalesiyle gerçekleştiğini savunan felsefi ve teolojik doktrin.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin masadaki bardağa uzanma kararı alması (zihinsel durum) ve elinin bardağı kavrayıp kaldırması (fiziksel durum) günlük hayatta doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi gibi görünür. Okazyonalist analize göre ise zihindeki niyet bardağın hareketinin gerçek nedeni değildir; aksine, bu niyet Tanrı'nın fiziksel dünyada o hareketi yaratması için yarattığı ilahi bir vesiledir.
Derin Analiz
Okazyonalizm, René Descartes'ın zihin-beden düalizminin yarattığı ontolojik çıkmaza bir yanıt olarak 17. yüzyıl Kartezyen filozofları, özellikle Nicolas Malebranche tarafından geliştirilmiştir. Descartes'ın ruh ve bedenin pineal bez üzerinden etkileştiği yönündeki mekanik açıklaması fiziksel yasalarla (enerjinin korunumu ve hareketin aktarımı) çelişince, filozoflar yaratılmış maddelerin birbirleri üzerinde etkin (efficient) bir nedensellik gücüne sahip olamayacağını öne sürmüşlerdir. Bu bakış açısına göre, bir nesneye vurulduğunda duyulan acı veya kolun kaldırılması kararı bedensel bir hareket üretmez; bunun yerine, zihinsel veya maddesel durumlar Tanrı'nın müdahalesi için yalnızca birer 'fırsat' (occasio) teşkil eder. Nedenselliğin ontolojik yükü tamamen ilahi iradeye devredilir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Paralelizm (zihin ve bedenin karşılıklı etkileşim olmaksızın önceden kurulmuş bir uyum içinde eş zamanlı çalışması) ve Epifenomenalizm (zihnin bedenin bir yan ürünü olması ve bedeni etkileyememesi). Okazyonalizm bunlardan farklı olarak her iki yönlü etkileşimin ve nedenselliğin aktif faili olarak doğrudan ilahi iradeyi konumlandırır.
Keşfetmeye Devam Edin
Nedensellik
Nedensellik
Causality / Causation
🔹 1. (causality): Her olayın kendinden önceki olaylar zincirinin bir sonucu olduğu ve öncül koşulların belirli neticeler doğurduğu temel felsefi ve bilimsel sayıltı. 🔹 2. (causation): İki olay, durum veya değişken arasındaki, birinin diğerindeki değişimi tetiklediği ampirik ve mantıksal ilişki.
İncele
Epifenomenalizm
Epifenomenalizm
Epiphenomenalism
Fiziksel süreçlerin zihinsel durumlar ürettiğini, ancak zihinsel durumların fiziksel dünya üzerinde hiçbir nedensel etkiye sahip olmadığını savunan zihin felsefesi görüşüdür.
İncele