Örtük Pekiştirme
Covert Reinforcement
Tanım
Bireyin gerçekte dışsal bir uyaran almadan, istenen bir davranışı takip eden olumlu bir hayali veya zihinsel süreci kendi içinde canlandırarak davranışı pekiştirmesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal fobi nedeniyle topluluk önünde konuşmaktan kaçınan bir danışanın, sunum yaparken zihninde başarıyla tamamladığı bir sahneyi canlı bir şekilde hayal etmesi ve ardından kendine zihinsel olarak 'Harika iş çıkardın' diyerek bu hayali süreci ödüllendirici bir duyguyla mühürlemesi.
Derin Analiz
Davranışçı ekolün radikal sınırlarını aşarak bilişsel süreçleri edimsel koşullama ilkeleriyle entegre eden Joseph Cautela tarafından geliştirilmiştir. Örtük pekiştirme, gözlemlenemeyen içsel yaşantıların —özellikle hayal etme yetisinin— tıpkı dışsal pekiştireçler gibi nörolojik ve davranışsal bir etki yarattığı varsayımına dayanır. Bilişsel-davranışçı terapilerde, danışanın dış dünyadaki pekiştireçlere erişemediği veya yetersiz kaldığı durumlarda öz-düzenleme kapasitesini artırmak için kullanılır. Limbik sistem ile prefrontal korteks arasındaki hayal kurma ve ödül devrelerinin ortak aktivasyonuna dayanır.
Etimoloji
İngilizce 'covert' (Latince 'coopertus' [örtülü, gizli]) ve 'reinforcement' (Fransızca 'renforcer' [güçlendirmek] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.)
Karıştırmayın
Açık pekiştirme (overt reinforcement) ile karıştırılır; açık pekiştirmede ödül dışsal ve gözlenebilirdir (örn. para, övgü), örtük pekiştirmede ise tamamen zihinsel ve hayale dayalıdır.