Öz-çelişki
Self-contradiction
Tanım
Bir bireyin inançları, niyetleri, arzuları veya davranışları arasında mantıksal olarak aynı anda doğru olması imkansız olan derin tutarsızlık.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir danışanın terapide 'İnsanların beni sevebilmesi için her zaman kusursuz olmam gerekiyor' inancına sahip olduğunu söylemesine rağmen, hemen ardından 'Kusursuz olmak diye bir şey yoktur, bunu aramak sadece aptallıktır' diyerek kendi temel tezini anında çürütmesi ve bu tutarsızlığın farkında bile olmaması.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve mantık felsefesi düzleminde öz-çelişki, zihinsel temsillerin birbirini doğrudan hükümsüz kılması durumudur. Bireyin aynı anda iki zıt önermeyi veya inancı geçerli kabul etmesi, bilişsel sistemde yüksek düzeyde entropiye ve bilişsel çelişkiye (cognitive dissonance) yol açar. Psikopatolojide ve klinik değerlendirmede, hastanın anamnez verirken veya savunma mekanizmalarını işletirken sergilediği öz-çelişkiler, gerçeği değerlendirme yetisinin bozulduğuna veya örtük çatışmaların varlığına işaret eden kritik bir klinik göstergedir. Sinir ağları ve karar alma süreçleri açısından bakıldığında, öz-çelişki prefrontal korteksteki yürütücü işlevlerin, özellikle de çelişen uyarıcıları filtreleme ve tutarlı bir hedef yönelimi sürdürme kapasitesinin geçici ya da kalıcı olarak aksadığını gösterir.
Etimoloji
İngilizce 'self' (kendi, öz) ve Latince 'contradictio' (karşı söylemek, çelişmek; contra 'karşı' + dicere 'söylemek') kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilişsel çelişki (cognitive dissonance) ile sıklıkla karıştırılır; bilişsel çelişki, iki zıt tutumun yarattığı *rahatsızlık duygusudur*, öz-çelişki ise bu tutumların veya önermelerin mantıksal olarak *bir arada var olamaması* durumudur.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Çelişki
Bilişsel Çelişki
Cognitive Dissonance
Bilişsel sistemdeki iki veya daha fazla inanç, tutum veya davranış arasında tutarsızlık olduğunda ortaya çıkan ve bireyde güçlü bir motivasyonel gerilim yaratan hoş olmayan psikolojik durum.
İncele
Yürütücü İşlev Bozukluğu
Yürütücü İşlev Bozukluğu
Executive Dysfunction
Soyut düşünme, plan yapma, problem çözme, bilgi sentezleme ve karmaşık davranışları başlatıp sürdürme yetilerinde görülen bilişsel bozulma.
İncele