Yürütücü İşlev Bozukluğu
Executive Dysfunction
Tanım
Soyut düşünme, plan yapma, problem çözme, bilgi sentezleme ve karmaşık davranışları başlatıp sürdürme yetilerinde görülen bilişsel bozulma.
Örnek Vaka / Uygulama
Günlük işlerini organize etmekte zorlanan, birden fazla adımı içeren bir projeye nereden başlayacağını bilemeyen, dikkati kolayca dağılan ve ani kararlar alıp sonuçlarını öngöremeyen bir bireyin mesleki ve sosyal işlevselliğindeki düşüş.
Derin Analiz
Frontal lobların özellikle prefrontal korteks bölgesi ve bu bölgenin bazal ganglionlar ile talamus gibi subkortikal yapılarla kurduğu nöral ağlardaki aksamalardan kaynaklanır. Bilişsel esneklik, çalışan bellek, dürtü kontrolü ve durum değerlendirmesi gibi üst düzey zihinsel süreçleri sekteye uğratarak bireyin amaca yönelik davranışları organize etme kapasitesini doğrudan zayıflatır.
Etimoloji
Latince 'exsequi' (yerine getirmek, uygulamak) kökünden türetilen 'executive' sıfatı ile Yunanca 'dys-' (bozuk, kusurlu) ve Latince 'functio' (yerine getirme, icra) sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Genel zeka geriliği (intellectual disability) ile karıştırılabilir; ancak yürütücü işlev bozukluğunda kişinin temel zeka kapasitesi korunmuş olabilir ancak bu kapasiteyi pratik hayatta koordine etme ve yönlendirme becerisi bozulmuştur.
Keşfetmeye Devam Edin
Prefrontal Korteks
Prefrontal Korteks
Prefrontal Cortex
Serebral korteksin en ön kısmında yer alan ve dikkat, planlama, çalışma belleği ile yönetici işlevlerin yürütülmesinden sorumlu gelişmiş assosiasyon alanıdır.
İncele
Bilişsel Esneklik
Bilişsel Esneklik
Cognitive Flexibility / Cognitive Plasticity
🔹 1. (cognitive flexibility): Bireyin değişen çevresel koşullara, beklenmeyen durumlara ve yeni kural setlerine uyum sağlayabilmek amacıyla düşünce içeriklerini ve davranışsal tepkilerini akışkan bir şekilde değiştirebilme kapasitesidir. 🔹 2. (cognitive plasticity): Öğrenme ve hafıza gibi zihinsel süreçlerin, deneyim ve pratikler yoluyla değişme ve gelişme kapasitesi.
İncele