Öz-yabancılaşma
Self-alienation
Tanım
Bireyin kendi içsel dünyasından, duygularından ve otantik benliğinden kopması ve önemli düzeyde duygusal bir mesafeleşme yaşaması durumudur.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşındaki bir danışan, iş yerindeki yoğun baskılar ve kronik stres sonrasında terfi ettiğinde dahi hiçbir sevinç veya tatmin hissetmediğini belirtmektedir. Kendisine ne istediği sorulduğunda 'Bilmiyorum, ne hissedilmesi gerekiyorsa onu yapıyorum ama içeride kimse yokmuş gibi hissediyorum' diyerek kendi içsel süreçlerini tanımlamakta büyük bir acizleşme yaşar. Bu durum, klasik bir öz-yabancılaşma tablosudur.
Derin Analiz
Öz-yabancılaşma, bireyin intrapsişik süreçlerini deneyimleme ve anlamlandırma kapasitesinin zayıfladığı klinik bir tablodur. Bu durumda kişi, kendi motivasyonlarının, arzularının ve duygusal tepkilerinin farkında olmaktan uzaktır; adeta kendi içsel deneyimlerine bir dış gözlemci konumundadır. Fenomenolojik ve varoluşsal psikolojide, kişinin gerçek benliği (authentic self) ile toplumsal rollerin veya savunma mekanizmalarının dayattığı sahte benlik (false self) arasındaki uçurumun derinleşmesiyle tetiklenir. Nörobiyolojik düzeyde, bu kopuş sıklıkla yüksek stres altında prefrontal korteksin limbik sistem üzerindeki üst düzey regülasyonunun aksaması ve interoseptif farkındalığın (bedensel ve içsel sinyalleri algılama) baskılanması ile ilişkilendirilir. Birey, içsel boşluk, donukluk veya kendi yaşamına yabancı bir aktör gibi hissetme yakınmalarıyla klinisyenlere başvurur.
Etimoloji
Latince 'alienare' [başkasına devretmek, uzaklaştırmak] fiilinden türetilen 'alienatio' ve İngilizce 'self' [öz, benlik] zamirinin birleşiminden oluşan psikodinamik bir terimdir.
Karıştırmayın
Depersonalizasyon ile karıştırılabilir; ancak depersonalizasyonda ağırlıklı olarak beden dışına çıkma veya gerçekdışılık hissi (derealizasyon) fiziksel/algısal bir kopuşla seyrederken, öz-yabancılaşma daha çok motivasyonel, duygusal ve otantik benlikle bağın kopmasını ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Depersonalizasyon
Depersonalizasyon
Depersonalization
Bireyin kendi benliğinden, zihninden veya bedeninden yabancılaşması, kendini dışarıdan izleyen bir gözlemci gibi hissetmesi durumu.
İncele
Otantisite
Otantisite
Authenticity
Psikoterapide terapistin yapmacıksız ve gerçek tutumu, egzersistansiyel felsefede ise bireyin kendi değerlerini özgürce inşa etme ve varoluşsal sorumluluğu üstlenme hâli.
İncele
Sahte Benlik
Sahte Benlik
False Self
Bireyin çevresel baskılara ve erken dönem bakım verenlerin yetersiz ya da aşırı müdahaleci tutumlarına karşı bir savunma mekanizması olarak geliştirdiği, otantik olmayan uyum biçimidir.
İncele