Sahte Benlik
False Self
Tanım
Bireyin çevresel baskılara ve erken dönem bakım verenlerin yetersiz ya da aşırı müdahaleci tutumlarına karşı bir savunma mekanizması olarak geliştirdiği, otantik olmayan uyum biçimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Otuz yaşındaki bir danışanın, ailesinin ve çevresinin onayını kaybetmemek için kendi ilgi alanları ve kariyer tercihleri tamamen yok sayarak tıp fakültesini bitirmesi, ancak her gün derin bir tükenmişlik ve 'ben kimim?' sorusuyla klinik başvuru yapması sahte benliğin tipik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Nesne ilişkileri teorisinde sahte benlik, bebeğin ya da çocuğun dış dünyanın (özellikle annenin) beklentilerine uyum sağlamak amacıyla kendi gerçek dürtülerini ve potansiyelini bastırması sonucu ortaya çıkar. Winnicott'a göre, yeterince iyi olmayan bir çevre, bebeğin omnipotent (her şeye gücü yeten) hayallerini ve spontane jestlerini sekteye uğratır. Çocuk, çevrenin taleplerini karşılayabilmek için bir kalkan, bir uyum maskesi inşa eder. Bu durum, bireyin dışarıdan son derece işlevsel, kibar ve toplumsal normlara uygun görünmesine rağmen içsel bir boşluk, anlamsızlık ve cansızlık hissetmesine yol açar. Sahte benlik, gerçek benliği (true self) dış dünyadan koruyan bir zırh görevi görürken, aynı zamanda bireyin otantik yaşantılardan ve duygusal canlılıktan mahrum kalmasına neden olur.
Etimoloji
Latince 'falsus' [yanlış, aldatıcı] ve Eski İngilizce 'self' [öz, benlik] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Psikanalitik literatüre Donald Winnicott tarafından kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Narsisistik kişilik maskeleriyle karıştırılabilir; ancak sahte benlik bir narsisistik savunmadan ziyade, erken dönemde otantik varoluşun travmatik biçimde sekteye uğramasıyla gelişen yapısal bir uyum sorunudur.