Parazitizm
Parasitism
Tanım
Bir organizmanın (parazitin) başka bir türden canlı üzerinde veya içinde yaşayarak konakçıya zarar verdiği, buna karşın kendi yararını gözeterek hayatta kaldığı biyolojik ve mecazi etkileşim biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır tüm ev masraflarını, kariyer planlamasını ve duygusal yükü eşinin sırtına yıkan, kendisi ise hiçbir sorumluluk almadan sürekli talepkar davranan bir bireyin sergilediği tutum, sosyal parazitizmin klinik gözlemidir.
Derin Analiz
Parazitizm, öncelikle evrimsel biyolojide türler arası ekolojik bir ilişki olarak tanımlansa da, davranış bilimleri ve sosyal psikolojide analoji yoluyla kişilerarası dinamikleri açıklamak için sıklıkla kullanılır. Klinik ve sosyal bağlamda bu kavram, bir bireyin diğerinin psikolojik, maddi veya duygusal kaynaklarından sürekli olarak faydalanması, buna karşılık hiçbir karşılık ya da katkı sunmaması durumunu ifade eder. Bu dinamik, eş bağımlılık (codependency) döngülerini besleyebilir ve konak rolündeki bireyde tükenmişlik, kronik stres ve öz saygı kaybına yol açar. Evrimsel psikoloji perspektifinden bakıldığında, sosyal parazitizm, maliyet-fayda analizinde asimetrik kaynak dağılımının bireysel düzeydeki psikopatolojik sonuçlarını inceleyen önemli bir modeldir.
Etimoloji
Fransızca 'parasitisme' kelimesinden gelmektedir; kökeni Yunanca 'parasitos' (yanında yemek yiyen, misafir) sözcüğüne, dolayısıyla 'para-' (yanında, yanında duran) ve 'sitos' (tahıl, yemek) köklerinin birleşimine dayanır.
Karıştırmayın
Kommensalizm (bir türün fayda görürken diğerinin zarar görmemesi veya etkilenmemesi durumu) ve mutualizm (her iki organizmanın da karşılıklı yarar sağlaması) ile karıştırılır; parazitizmde mutlaka bir tarafın zarar görmesi esastır.
Keşfetmeye Devam Edin
Kommensalizm
Kommensalizm
Commensalism
İki farklı türün yakın ilişki kurduğu, bir tarafın bu birliktelikten yarar sağladığı, diğer tarafın ise ne zarar ne de fayda gördüğü ekolojik ve biyolojik etkileşim türüdür.
İncele
Mutualizm
Mutualizm
Mutualism
İki farklı türün yakın ilişki içinde bir arada yaşayarak her iki tarafın da karşılıklı yarar sağladığı ekolojik ve davranışsal etkileşim biçimidir.
İncele
Eş Bağımlılık
Eş Bağımlılık
Codependency
Bireyin kendi gereksinimlerini tamamen bastırarak, kronik sorunları veya bağımlılıkları olan bir başka kişinin davranışlarını yönetmeye ve sürdürmeye odaklandığı disfonksiyonel ilişki örüntüsü.
İncele