Eş Bağımlılık
Codependency
Tanım
Bireyin kendi gereksinimlerini tamamen bastırarak, kronik sorunları veya bağımlılıkları olan bir başka kişinin davranışlarını yönetmeye ve sürdürmeye odaklandığı disfonksiyonel ilişki örüntüsü.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi yıldır alkol kullanım bozukluğu olan eşinin işe gitmeme mazeretlerini iş yerine sürekli telefon ederek uyduran ve eşinin borçlarını kendi birikimleriyle gizlice kapatarak sorumluluklarını üstlenen bir bireyin, kendi hayatını tamamen askıya alması eş bağımlılık vakasına klinik bir örnektir.
Derin Analiz
Eş bağımlılık, klasik anlamda sadece maddesel bağımlılara eşlik eden bir durum olmaktan öte, sistemik bir aile dinamikleri ve bağlanma bozukluğu patolojisidir. Bireyin öz-değerini ve kimliğini, karşısındakini 'kurtarma' veya 'iyileştirme' misyonu üzerine inşa etmesiyle karakterizedir. Nörobiyolojik düzeyde, bu örüntü genellikle belirsiz ödül mekanizmaları, aşırı aktif interoseptif izleme ve kronik hiper-aktivasyon gösteren hipotalamik-hipofiz-adrenal (HPA) aksı ile ilişkilendirilir. Kişi, karşısındaki bireyin krizlerinden ikincil bir kontrol tatmini (veya anksiyete azaltma) sağladığı için döngüden çıkamaz; bu durum bilişsel düzeyde çarpık bir sorumluluk algısı ve sınır ihlalleriyle pekişir.
Etimoloji
İngilizce 'co-' (birlikte, karşılıklı) öneki ile 'dependency' (bağımlılık, Latince 'dependere' [asılı durmak, dayanmak]) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Empati ve fedakarlık ile karıştırılır; aradaki temel fark, eş bağımlılıkta davranışın sağlıklı bir diğergâmlıktan ziyade, kişisel kaygıdan kaçınma, aşırı kontrol etme ve karşısındakinin krizlerinden beslenen sağlıksız bir döngü üzerine kurulmuş olmasıdır.