Psikolojizm
Psychologism
Tanım
Mantıksal, epistemolojik ve anlamsal ilkelerin, zihinsel süreçlere veya psikolojik yasalara indirgenebileceğini ya da bunlarla temellendirilebileceğini savunan felsefi ve kuramsal yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının, insanların çoğunluğunun bir olasılık probleminde sistematik olarak yanılgıya düşmesini (örn. Tversky ve Kahneman'ın bilişsel sezgileri) baz alarak, olasılık teorisinin matematiksel kurallarının da bu zihinsel eğilime göre yeniden tanımlanması gerektiğini öne sürmesi psikolojizmin tipik bir örneğidir.
Derin Analiz
Psikolojizm, temel olarak mantık ve bilgi teorisinin (epistemoloji) normatif yapısını ampirik psikolojinin betimsel verilerine dayandırma eğilimidir. Gottlob Frege ve Edmund Husserl gibi filozoflar bu yaklaşımı şiddetle eleştirmiştir. Eleştirinin odak noktası, mantık yasalarının zorunlu ve evrensel doğasının, insan zihninin olumsal ve değişkən biyopsikolojik işleyişiyle açıklanamayacağı argümanıdır. Eğer mantık yasaları yalnızca zihnin çalışma biçiminin birer yansıması olsaydı, akıl yürütme hataları veya bilişsel yanılgılar da mantıksal birer geçerlilik kazanabilirdi. Bu bağlamda bilişsel bilimler ve epistemoloji arasındaki sınırların netleştirilmesinde kritik bir tartışma zemini oluşturur.
Etimoloji
Almanca 'Psychologismus' (Johann Eduard Erdmann, 19. yüzyıl) kökenli olup, Yunanca 'psychē' (ruh, zihin, nefes) ve '-ismos' (durum, akım, öğreti) eklerinin birleşimiyle türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilişsel indirgemecilik (cognitive reductionism) ile sıklıkla karıştırılır; ancak psikolojizm doğrudan mantık ve bilginin temellerini hedef alırken, indirgemecilik daha geniş bir ontolojik açıklama düzeyini ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Epistemoloji
Epistemoloji
Epistemology
Bilginin doğasını, kaynağını, kapsamını, sınırlarını ve doğruluğun gerekçelendirilmesini inceleyen felsefe ve bilişsel bilimler dalıdır.
İncele
Mantıksal Pozitivizm
Mantıksal Pozitivizm
Logical Positivism
Tüm anlamlı önermelerin mantıksal veya matematiksel doğrulamaya ya da ampirik gözleme dayanması gerektiğini savunan 20. yüzyıl felsefi ve bilimsel yaklaşımıdır.
İncele