Reaktif Depresyon
Depressive Reaction / Reactive Depression
Tanım
🔹 1. (depressive reaction):
Belirli bir dışsal stresör veya travmatik yaşam olayına doğrudan yanıt olarak ortaya çıkan klinik düzeyde depresif duygu durum tablosu.
🔹 2. (reactive depression):
Kariyer kaybı veya ilişki bitişi gibi belirgin ve stresli çevresel bir olay tetiklenen büyük depresif epizod.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (depressive reaction): Kırk yıllık iş yerinin ani bir kararla iflas etmesi sonucu, 62 yaşındaki bir bireyde başlayan yoğun çökkünlük, uyku bozukluğu, anhedoni ve geleceğe dair umutsuzluk belirtileri gösteren klinik tablo. 🔹 2. (reactive depression): Yıllardır çalıştığı şirketten beklenmedik bir şekilde işten çıkarılan 42 yaşındaki bir bireyin, ilk birkaç haftalık şokun ardından derin bir çökkünlük, işlevsellikte düşüş, anhedoni, uyku ve iştah bozukluğu yaşaması ve bu tablonun altı aydır sebat etmesi.
Derin Analiz
🔹 1. (depressive reaction):
Reaktif depresyon, endojen veya biyolojik temelli majör depresif bozukluktan farklı olarak, çevresel bir tetikleyicinin (yas, iflas, ilişki bitişi, doğal afet) ardından gelişen psikopatolojik bir süreçtir. APA terminolojisinde 'depressive reaction' olarak geçen bu durum, bireyin adaptasyon kapasitesinin dışsal yükü kaldıramaması sonucu ortaya çıkar. HPA aksının (Hipotalamus-Pitüter-Adrenal aksı) kronik stresörler karşısında hiperaktivite göstermesi ve kortizol regülasyonunun bozulması temel nörobiyolojik mekanizmalar arasında yer alır. Klinik pratikte, stresörün ortadan kalkması veya bireyin duruma uyum sağlamasıyla belirtilerin gerilemesi beklenir; ancak bazı vakalarda tablo kronikleşerek tam bağımsız bir majör depresyon evresine evrilebilir.
🔹 2. (reactive depression):
Reaktif depresyon, dışsal (exogenous) stres etkenlerinin bireyin başa çıkma kapasitesini aşması sonucu ortaya çıkan klinik bir tablodur. Psikopatolojik süreç, nörobiyolojik düzeyde Hipotalamus-Pitüiter-Adrenal (HPA) aksının kronik hiperaktivitesi ve kortizol regülasyon bozuklukları ile karakterizedir. DSM-5 sınıflandırmasında majör depresif bozukluk kriterlerini karşılayabilir; ancak etiyolojisinde net bir çevresel tetikleyici bulunması, vakayı içsel (endojen) kökenli depresyonlardan ayıran temel klinik belirteçtir. Bilişsel modelde ise bu durum, yaşanan olayın bireyin şemalarında yarattığı olumsuz anlamlandırmalar ve çaresizlik algısıyla pekişir.
Etimoloji
🔹 1. (depressive reaction):
Latince 'deprimere' (aşağı çekmek, bastırmak) kökünden türetilen 'depressive' ile Latince 're-' (geri, karşılık) ve 'agere' (etmek, eylemek) fiillerinden oluşan 'reaction' kelimelerinin birleşiminden meydana gelmiştir.
🔹 2. (reactive depression):
Latince 'reagere' (karşılık vermek, tepki göstermek; 're-' [geri, karşılık] + 'agere' [etmek, yapmak]) ve Latince 'deprimere' (aşağı bastırmak; 'de-' [aşağı] + 'premere' [bastırmak]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
🔹 1. (depressive reaction):
Majör Depresif Bozukluk (Endojen depresyonda dışsal bir tetikleyici şart değilken, reaktif depresyonda spesifik bir olayinciden bahsedilir) ve Normal Yas Süreci (Yas reaksiyonlarında benlik saygısı genellikle korunur ve zamanla işlevsellik normale döner, reaktif depresyonda ise klinik düzeyde işlevsellik kaybı ve patolojik uzama görülür).
🔹 2. (reactive depression):
Endojen depresyon (çevresel bir tetikleyici olmaksızın biyokimyasal temelde kendiliğinden gelişmesiyle ayrılır) ve normal yas süreci (yas tepkileri zamanla hafifler ve benlik saygısı genellikle korunur, reaktif depresyonda ise klinik düzeyde işlevsellik kaybı ve çökkünlük süreklilik arz eder).
Keşfetmeye Devam Edin
HPA Aksı
HPA Aksı
HPA Axis
Hipotalamus, hipofiz bezi ve adrenal korteks arasındaki karmaşık geri bildirim döngüsünü ifade eden, vücudun strese verdiği ana hormonal yanıt sistemidir.
İncele
Uyum Bozukluğu
Uyum Bozukluğu
Adjustment Disorder
Tanımlanabilir bir yaşam stresörünün ardından üç ay içinde ortaya çıkan, beklenenden daha şiddetli duygusal veya davranışsal tepkilerle karakterize klinik tablo.
İncele
Endojen Depresyon
Endojen Depresyon
Endogenous Depression
Bariz dışsal psikolojik tetikleyiciler olmaksızın ortaya çıkan, büyük ölçüde genetik ve nörobiyolojik etkenlere dayandırılan depresif bozukluk alt türü.
İncele