Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Reddetme Enlemi

Latitude Of Rejection

Tanım

Sosyal yargı teorisinde, bir bireyin kendi tutumuna taban tabana zıt bulduğu ve şiddetle reddettiği tutumsal pozisyonlar yelpazesi.

Örnek Vaka / Uygulama

Sıkı bir çevre aktivisti olan bir bireyin, fosil yakıt kullanımının ekonomik büyüme için zorunlu olduğunu savunan bir makale okuduğunu varsayalım. Bu argüman, bireyin zihnindeki reddetme enlemine doğrudan düşer. Birey, bu tezi mantıklı bir tartışma konusu olarak değerlendirmek bir yana, onu absürt, etik dışı veya taraflı olarak etiketleyerek hemen reddeder ve kendi çevreci tutumuna daha sıkı sarılır.

Derin Analiz

Muzafer Sherif ve Carl Hovland tarafından geliştirilen Sosyal Yargı Teorisi'ne (Social Judgment Theory) dayanan reddetme enlemi, ego-enflasyon ve kişinin mevcut değer sisteminin bilişsel bir koruma duvarıdır. Bireyler yeni bir mesajla veya ikna etme çabasıyla karşılaştıklarında, bu uyarıcıyı zihinsel olarak üç kategoriye ayırırlar: kabul enlemi, taahhütsüzlük enlemi ve reddetme enlemi. Reddetme enlemi içinde yer alan argümanlar yalnızca kabul görmez; aynı zamanda sıklıkla bir 'geri tepme etkisi' (boomerang effect) yaratarak bireyin mevcut tutumunu daha da sertleştirmesine yol açar. Ego tutulumu yüksek olan bireylerde reddetme enlemi son derece genişlerken, kabul enlemi daralır; bu durum bilişsel esnekliği azaltarak kutuplaşmayı tetikler.

Etimoloji

Latince 'latitudo' (genişlik, enlem) kelimesi ile Latin kökenli 'reiectio' (geri çevirme, reddetme) fiilinin birleşiminden türetilmiştir. Sosyal yargı teorisinde tutumsal yelpazenin sınırlarını ifade etmek için mekânsal bir metafor olarak kazandırılmıştır.

Karıştırmayın

Taahhütsüzlük enlemi (latitude of noncommitment) ile karıştırılır; taahhütsüzlük enlemi bireyin nötr kaldığı, ne kabul ne de reddettiği pozisyonları kapsarken, reddetme enlemi aktif bir karşı duruş ve antagonizma içerir.