Seri Üretim (bellek)
Serial Reproduction
Tanım
Bir bilgi setinin ilk kişiden sonrakine, ardından bir başkasına zincirleme aktarılmasıyla belleğin ve sosyal iletimin incelendiği deneysel bir yöntemdir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoloji laboratuvarında, ilk katılımcıya karmaşık bir kaza olayını anlatan kısa bir metin verilir. Katılımcı metni okuduktan sonra hafızasından ikinci katılımcıya anlatır, ikinci katılımcı üçüncüye aktarır ve zincir beşinci kişiye kadar sürer. Son katılımcının aktardığı hikayede orijinal metindeki teknik detayların tamamen silindiği (düzleştirme), bazı ana unsurların mantıksız bir şekilde büyütüldüğü (keskinleştirme) ve katılımcının kendi kültürel önyargılarına göre olay örgüsünün değiştirildiği (asimilasyon) açıkça gözlemlenir.
Derin Analiz
Sir Frederic Bartlett tarafından bilişsel psikoloji ve belleğin sosyal dinamiklerini incelemek amacıyla geliştirilen bu yöntem, bilginin aktarım sırasında uğradığı sistematik dönüşümleri analiz eder. Süreç temel olarak üç mekanizma üzerinden yürür: Düzleştirme (leveling - detayın kaybolması ve basitleşme), keskinleştirme (sharpening - belirli detayların abartılarak öne çıkarılması) ve asimilasyon (assimilation - bilginin aktarıcının kendi şemalarına, ön yargılarına ve kültürel kodlarına göre uyarlanması). Bu mekanizmalar, söylentilerin yayılmasından sosyal stereotiplerin oluşumuna kadar pek çok makro sosyal biliş olgusunun laboratuvar ortamında modellenmesini sağlar. Bilginin her yeni aktarımda entropiye uğraması, insan belleğinin pasif bir kayıt cihazı değil, aktif bir yeniden yapılandırma alanı olduğunu ampirik olarak kanıtlar.
Etimoloji
Latince 'serere' (bağlamak, birleştirmek) fiilinden türetilen 'serial' sıfatı ile Latince 'reproduco' (yeniden üretmek, çoğaltmak) fiilinin birleşiminden oluşan terim, bilginin ardışık halkalar aracılığıyla aktarılmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Tekrarlanan üretim (repeated reproduction) ile karıştırılır; tekrarlanan üretimde aynı kişi belirli aralıklarla aynı materyali tek başına yeniden üretirken, seri üretimde bilgi birden fazla insan arasında zincirleme olarak aktarılır.
Keşfetmeye Devam Edin
Zincirleme Üretim
Zincirleme Üretim
Chain Reproduction
Bilginin, hikayelerin veya materyallerin bireyler ya da gruplar arasında aktarılırken her aşamada kaçınılmaz olarak değişime uğraması süreci.
İncele
Bilişsel Şema
Bilişsel Şema
Cognitive Schema
Bireyin dünyayı, kendini ve diğerlerini anlamlandırmasını, kategorize etmesini ve yeni bilgileri filtrelemesini sağlayan, geçmiş deneyimlerle şekillenmiş soyut bilgi yapıları ve zihinsel kalıplardır.
İncele