Sisiseksizm
Cissexism
Tanım
Cisgender bireyleri ayrıcalıklı kılan ve transseksüel ile ikili cinsiyet dışı kimlikleri ötekileştiren sistemli veya bireyler arası önyargı.
Örnek Vaka / Uygulama
Üniversiteye kayıt sisteminde yalnızca 'Kadın' ve 'Erkek' cinsiyet seçeneklerinin bulunması ve yasal kimlik değiştirmemiş non-binary bir öğrencinin tercih ettiği ad ve zamirlerle (pronouns) hitap edilmemesi, kurumsal düzeyde işleyen tipik bir sisiseksizm örneğidir.
Derin Analiz
Sisiseksizm, toplumsal cinsiyet rollerinin biyolojik cinsiyetle birebir ve değişmez bir uyum içinde olması gerektiği dogmasına dayanır. Sosyolojik ve klinik düzlemde bu kavram, cisnormativite ile iç içe geçerek bireylerin ruh sağlığı üzerinde yıkıcı etkiler doğurabilir. Azınlık stresi modeli çerçevesinde incelendiğinde; sisiseksist pratikler ve kurumsal ayrımcılık, trans ve non-binary bireylerde anksiyete, majör depresif bozukluk ve intihar ideasyonu prevalansını doğrudan artıran dışsal çevresel stres faktörleridir. Psikoterapötik süreçlerde klinisyenlerin bu sistemli önyargının farkında olması, mikroagresyonları minimize etmek ve danışanın azınlık stresini doğru okuyabilmek adına hayati önem taşır.
Etimoloji
Latince 'cis-' [aynı tarafta, ötesinde olmayan] ve İngilizce 'sexism' [cinsiyetçilik] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Transfobi kavramı genellikle bireysel korku, nefret ve düşmanlığa odaklanırken; sisiseksizm daha geniş bir kültürel üstünlük varsayımını, normatif önyargıları ve yapısal eşitsizlikleri kapsar.