Sosyal Bilişsel Önyargı
Sociocognitive Bias
Tanım
Değerlerden veya etik duruşlardan bağımsız olarak, insan bilişsel işleyişindeki mekanik kusurlar ve sınırlılıklar nedeniyle ortaya çıkan evrensel ve sistematik hatalı yargı eğilimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir işe alım mülakatında, adayın geçmişteki tek bir olumlu özelliğine dayanarak (halo etkisi) diğer tüm yetkinliklerini kusursuz varsayan bir yöneticinin durumu. Yönetici adaya karşı bilinçli bir kayırma amacı gütmese de, beynin sosyal veriyi işleme sırasındaki bilişsel kısa devreleri nedeniyle hatalı bir değerlendirme üretilmiştir.
Derin Analiz
Sosyal bilişsel önyargılar, bireyin çevresindeki sosyal dünyayı anlamlandırma çabasında kullandığı zihinsel kısayolların (heuristics) doğal bir yan ürünüdür. Motivasyonel temelli önyargılardan farklı olarak, bu hatalar kişinin kişisel çıkarlarından veya ideolojik duruşundan bağımsızdır; doğrudan insan beyninin bilgi işleme kapasitesinin sınırlılıklarından kaynaklanır. Değer yargılarından ayrı duran bu olgu, beyin verimlilik adına karmaşık sosyal verileri basitleştirirken ampirik gerçekten sapma gösterdiğinde aktive olur. Bilişsel psikoloji ve nöropsikoloji perspektifinden bakıldığında, bu önyargılar prefrontal korteksin işlem yükünü azaltmak için kullandığı adaptif fakat sıklıkla yanıltıcı otomatize nöral devrelerin bir sonucudur.
Etimoloji
Karıştırmayın
Önyargı (Prejudice) ile karıştırılır; prejudice daha çok duygusal ve tutumsal bir yönelime (genellikle olumsuz tutumlara) dayanırken, sosyokognitif önyargı tamamen bilgi işleme ve bilişsel kapasite sınırlarıyla ilgilidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Sosyal Biliş
Sosyal Biliş
Social Cognition
Bireylerin sosyal dünyadaki diğer insanları, kendilerini ve aralarındaki etkileşimleri algılama, yorumlama, kategorize etme ve bu süreçleri davranışlarına rehberlik edecek şekilde işleme koyma becerilerinin tamamıdır.
İncele