Sui Juris
Sui Juris
Tanım
Yasal kararlar alabilme ehliyetine ve tam medeni haklara sahip, tam zihinsel yetkinlikteki reşit birey durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi iki yaşında ağır bir depresyon geçiren ve intihar girişiminde bulunan bir üniversite öğrencisi, psikiyatrik tedavi için hastaneye yatırılacaktır. Birey reşit ve zihinsel melekeleri yerinde olduğu sürece sui juris statüsündedir; dolayısıyla acil durumlar haricinde kendi tıbbi tedavisini reddetme veya kabul etme özerkliğine (autonomy) sahiptir. Ancak psikiyatrik muayenede ağır bir psikotik atak nedeniyle gerçeklikle bağı tamamen kopmuş ve kendi kararını verecek bilişsel kapasiteden yoksun olduğu saptanırsa, mahkeme kararıyla geçici olarak yasal vasilik atanabilir ve bu durumda kişi geçici olarak bu statüyü kaybeder.
Derin Analiz
Hukuk psikolojisi ve adli psikiyatri bağlamında sui juris, bir bireyin yasal işlemleri gerçekleştirebilme, sözleşme imzalayabilme ve kendi adına rıza verebilme (informed consent) kapasitesinin hukuki ve bilişsel temelini oluşturur. Klinik değerlendirmelerde, bu statünün geçerli olabilmesi için bireyin yürütücü işlevlerinin (executive functions) yerinde olması, gerçeği değerlendirme yetisinin bozulmamış olması ve herhangi bir vesayet (conservatorship) altında bulunmaması şarttır. Şizofreni, ağır demans veya ciddi zihinsel engellilik gibi durumlarda bilişsel yeterlilik ortadan kalktığı için kişi sui juris statüsünü yitirebilir.
Etimoloji
Latince 'sui' (kendi) + 'juris' (hukuk, hak) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş olup, kelime anlamı olarak 'kendi hakkına sahip, kendi yasası altında olan' demektir.
Karıştırmayın
Cezai ehliyet (mens rea veya criminal responsibility) ile sıklıkla karıştırılır. Cezai ehliyet, kişinin geçmişte işlediği bir suçun hukuki sonuçlarını anlama ve yönetme yetisiyken; sui juris, genel medeni hakları kullanma ve günlük yaşamda yasal kararlar alma kapasitesinin tamamını ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Yasal Ehliyet
Yasal Ehliyet
Legal Capacity
Yasal sonuçları olan herhangi bir konuda (sözleşme yapma, vasiyet hazırlama, mahkemede yargılanma gibi) rasyonel bir karar vermek için gereken bilgi ve kavrayışa sahip olma yeteneği.
İncele
Adli Psikiyatri
Adli Psikiyatri
Forensic Psychiatry
Psikiyatri bilimi ile hukuk sisteminin kesişim kümesinde yer alan; mental bozuklukların yasal süreçler, mahkemeler ve suç sorumluluğu bağlamındaki izdüşümlerini inceleyen psikiyatri alt dalı.
İncele
Vesayet
Vesayet
Conservatorship
Fiziksel veya zihinsel bir rahatsızlık nedeniyle kendi işlerini yürütemeyecek durumda olan bireylerin mülklerini ve kişisel çıkarlarını korumak üzere mahkeme tarafından atanan yasal koruma düzenlemesidir.
İncele