Süreç Değişkeni
Process Variable
Tanım
Psikoterapi veya danışmanlık sürecinde, zaman içinde gelişimi etkileyen ve değişimi modifiye eden kişilerarası, duyuşsal, bilişsel veya davranışsal etkenlerin bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) seansında, danışanın terapistle gerçekleştirdiği diyalog sırasında aniden ortaya çıkan 'otomatik düşünceleri fark etme ve bunlara meydan okuma' sıklığı bir süreç değişkenidir. Terapist bu değişkenin seanslar ilerledikçe artış gösterip göstermediğini izleyerek tedavinin mekanik işlerliğini değerlendirir.
Derin Analiz
Süreç değişkeni, özellikle psikoterapi araştırmalarında ve klinik psikolojide, müdahalenin anlık işleyişini ve seyrini belirleyen dinamik unsurları ifade eder. Sonuç değişkenlerinden (outcome variables) farklı olarak, terapötik ittifak, danışanın içgörü kazanma hızı, terapistin yüzleştirme sıklığı veya anlık duygu düzenleme stratejileri gibi seans içi mekanizmaları inceler. Kontrol teorisindeki tanımından farklı olarak psikolojik bağlamda bu değişkenler sabit bir 'ayar noktasına' (setpoint) sahip değildir; aksine, sürekli dalgalanan, karşılıklı etkileşime dayalı ve doğrusal olmayan sistemler olarak non-lineer dinamiklerle işlev görürler. İstatistiksel modellemede, bu değişkenlerin zamana bağlı değişimi (longitudinal analizi) terapötik değişimin 'nasıl' gerçekleştiğini anlamak için aracılık (mediation) testleriyle incelenir.
Etimoloji
Latince 'procedere' (ilerlemek, ileri gitmek) kökünden türeyen 'processus' (süreç) ile yine Latince 'variare' (değiştirmek, çeşitlendirmek) fiilinden gelen 'variabilis' (değişken) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Sonuç değişkeni (outcome variable): Terapinin sonunda elde edilen nihai değişimi (örneğin semptomların azalması) ölçer; süreç değişkeni ise değişimin gerçekleştiği sıradaki mekanizmaları inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Terapötik İttifak
Terapötik İttifak
Therapeutic Alliance
Danışan ve ruh sağlığı uzmanı arasında kurulan, ortak hedeflere ulaşmayı ve görevleri paylaşmayı sağlayan işbirlikçi ve güven temelli iyileştirici bağ.
İncele