Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Tamponlama

Buffering

Tanım

Bireyin sosyal destek ağları vasıtasıyla stresli yaşam deneyimlerinin zararlı etkilerine karşı korunması veya organizasyonel süreçlerin dışsal belirsizliklerden yalıtılması.

Örnek Vaka / Uygulama

Yoğun akademik baskı altındaki bir yüksek lisans öğrencisinin, ailesinden ve yakın arkadaşlarından düzenli olarak aldığı duygusal ve pratik destek sayesinde tükenmişlik sendromu (burnout) geliştirmeden akademik süreçlerini sürdürmesi.

Derin Analiz

Tamponlama hipotezi, sosyal desteğin stresörler ile psikopatolojik veya fizyolojik sonuçlar arasındaki nedensel bağı zayıflattığını öngörür. Bilişsel ve nörobiyolojik düzeyde, algılanan sosyal destek, HPA aksının (hipotalamik-pitüter-adrenal) hiperaktivitesini modüle ederek kortizol salınımını dengeler ve akut stresin prefrontal korteks üzerindeki yıkıcı etkilerini hafifletir. Endüstriyel ve örgütsel bağlamda ise sistemik varyansın operasyonel kapasiteyi düşürmesini engellemek adına yapısal emniyet marjları oluşturulmasını ifade eder.

Etimoloji

Orta İngilizce 'buff' (darbe emici yastık, esnek engel) kökünden evrilmiştir; modern psikoloji ve endüstriyel teoride şok emici, koruyucu bariyer anlamında türetilmiştir.

Karıştırmayın

Başa çıkma mekanizmaları (coping mechanisms) ile karıştırılabilir; başa çıkma bireyin içsel çabalarını kapsarken, tamponlama dışsal kaynakların (sosyal destek) sağladığı koruyucu kalkanı ifade eder.