Tarihselcilik
Historicism
Tanım
İnsan inançlarının, değerlerinin ve kültürel fenomenlerin kendi tarihsel bağlamları tarafından şekillendirildiğini ve yalnızca bu bağlam içinde anlaşılabileceğini savunan felsefi ve metodolojik yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirminci yüzyılın başındaki bir bireyin melankoli deneyimi ile günümüz dijital çağındaki bir bireyin depresyon semptomatolojisi, DSM kriterleri aynı olsa bile, tarihsel ve kültürel bağlamın dönüşümü nedeniyle farklı anlam katmanlarına sahiptir. Klinik değerlendirmede tarihselci bir perspektif, hastanın semptomlarını içinde bulunduğu dönemin zeitgeist'ı (zamanın ruhu) ve sosyopolitik koşulları çerçevesinde yorumlamayı gerektirir.
Derin Analiz
Tarihselcilik, epistemolojik düzlemde nesnel ve evrensel doğruların zamansız olamayacağını, aksine her dönemin kendi içsel dinamikleri, tinsel yapıları ve kültürel koşulları tarafından üretildiğini öne sürer. Sosyal bilimler ve psikolojide bu yaklaşım, bireyin bilişsel süreçlerinin, kimlik gelişiminin ve psikopatolojilerin tezahür şekillerinin ahistorik (tarihüstü) bir bakış açısıyla değil, içinden geçilen sosyokültürsel ve tarihi dönemle sıkı bir diyalektik bağ içinde ele alınması gerektiğini vurgular. Özellikle hermeneutik gelenekte, insan eylemlerinin ve anlamlandırma biçimlerinin evrensel yasalarla indirgenemeyeceği, aksine tarihsel bir sürekliliğin ürünleri olduğu kabul edilir.
Etimoloji
Latince 'historia' [tarih, geçmişin bilgisi] kökünden türetilmiş olup, tarihsel bağlamın ve evrimin her türlü entelektüel ürünün temel belirleyicisi olduğu inancını ifade eder.
Karıştırmayın
Evrensellik (universality) ve tarihselcilik sıkça karıştırılır; evrensellik insan doğasının ve bilişsel yasaların tüm zamanlarda ve mekânlarda aynı olduğunu savunurken, tarihselcilik bu yapıların tarihselliğine ve değişkenliğine odaklanır.