Tutum Tipleri
Attitudinal Types
Tanım
Carl Jung’un analitik psikolojisinde, bireyin libido veya psişik enerjisinin yönelimine bağlı olarak dış dünyaya (ekstroversiyon) veya iç dünyaya (introversiyon) odaklanmasını tanımlayan iki temel kişilik kategorisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek riskli bir kriz anında, ekstrovert tutuma sahip bir yöneticinin hemen dışarıdan bilgi toplamak, ekiple istişare etmek ve eyleme geçmek için dış çevreye yönelmesi; introvert tutuma sahip bir yöneticinin ise sessiz bir odaya çekilerek durumu kendi içsel bilişsel süzgecinden geçirmesi, verileri zihinsel modelleriyle tartarak strateji geliştirmesi.
Derin Analiz
Jungyen analitik psikolojide tutum tipleri, insan psişesinin nesnel dış dünyaya veya öznel iç dünyaya karşı takındığı temel tavrı ifade eder. Bu yönelim bilinçli bir tercihten ziyade, sinir sisteminin ve psikolojik yapının baskın adaptasyon biçimidir. Ekstrovert tutum enerjiyi dışsal nesnel gerçekliğe, sosyal ilişkilere ve çevresel uyaranlara kanalize ederken; introvert tutum enerjiyi içsel öznel faktörlere, arketiplere ve bireysel düşünce dünyasına odaklar. Bu temel tutumlar, bilişsel işlevlerle (düşünme, duygu, duyu, sezgi) kombinasyonlar oluşturarak bireyin nihai psikolojik tipini belirler. Nörobiyolojik düzeyde bu durum, dikkat ağlarının, beyin içi bağlantısallığın ve dopaminerjik/serotonerjik sistemlerin çevresel uyarıcılara ya da içsel homeostazise verdiği kalıtsal yanıt eğilimleriyle paralellik gösterir.
Etimoloji
Latince 'attitudo' (duruş, konum, yönelim) ve Yunanca 'typos' (damga, biçim, model) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Fonksiyon tipleri (functional types) ile sıkça karıştırılır; tutum tipleri enerjinin yönünü (içe/dışa) belirlerken, fonksiyon tipleri bu enerjinin hangi zihinsel süreçlerle (düşünce, duygu vb.) işlendiğini tanımlar.